FRANSIZ DİLÇİLİYİNDƏ ONOMASTİK VAHİDLƏRİN AVTOMATİK İDENTİFİKASİYA XÜSUSİYYƏTLƏRİ

FEATURES OF AUTOMATIC RECOGNITION OF ONOMASTIC UNITS IN FRENCH LINGUISTICS
ОСОБЕННОСТИ АВТОМАТИЧЕСКОГО РАСПОЗНАВАНИЯ ОНОМАСТИЧЕСКИХ ЕДИНИЦ В ФРАНЦУЗСКОМ ЯЗЫКОЗНАНИИ
2025-ci il № 2 Cild (131), səh. 69-75
Göndərildi: 09.05.2025 Qəbul edildi: 10.06.2025 Dərc edildi: 27.06.2025
DOI: 10.64400/ndueej.039 DİL: AZƏRBAYCAN
Müəlliflər
Vəfa Seyid
Azərbaycan Dillər Universiteti
AZERBAIJAN
Xülasə
AZƏRBAYCANCA 349 söz
Məqalə fransız dilçiliyində xüsusi isimlərin avtomatik tanınması xüsusiyyətlərini araşdırır, xüsusi isimləri ümumi isimlərdən fərqləndirən xüsusiyyətləri tədqiq edir və xüsusi ismin ayrıca bir fərd və ya obyekt kimi mövcudluğu ilə bağlı müxtəlif dilçi alimlərin baxışlarını təhlil edir. Qeyd olunur ki, mətn daxilində xüsusi isimlərin tanınması bəzən dilçilər üçün çətinliklər yaradır. Avtomatik dil işlənməsi baxımından, xüsusi isimlərin tanınması üzrə aparılan işlər kompüter mütəxəssislərini kompüter işi üçün daha sadə tiplər və praktik həllər təklif etməyə vadar edir, eyni zamanda xüsusi isimlərin reallığını yetərincə nəzərə almağa çalışır. Xüsusi adların çıxarılması, tanınması və kateqoriyalaşdırılması üçün üç tip obyektin fərqləndirilməsi təklif olunur: ENAMEX, TIMEX və NUMEX. Xüsusi isimləri ayırd etmək üçün üç əsas sistem tipi təqdim olunur: qaydalara əsaslanan sistemlər, öyrənməyə əsaslanan sistemlər və hibrid sistemlər. Məqalədə göstərilir ki, xüsusi isimlərin aşkarlanması və təsnifatı üçün ən etibarlı ipucu onların sol və ya sağ konteksti və daxili quruluşudur. Xüsusi isimlər cümlə quruluşunda epitet, təyin, mübtəda, tamamlıq və ya təsrifləyici kimi də çıxış edə bilər. Tədqiqat göstərir ki, müxtəlif tipli xüsusi isimlər identifikasiya baxımından bərabər deyil, çünki onların kontekstual görünüşü və qəzet məqalələrində rastgəlmə tezliyi əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənir. Buna görə də, xüsusi isimlərin identifikasiyası üçün istifadə olunan alətlər bu fərqlərə uyğunlaşdırılmalıdır.
ENGLISH 214 words
The article explores the features of automatic recognition of proper nouns in French linguistics, examines the distinguishing characteristics of proper nouns from common nouns, and analyzes various linguistic scholars' views on the existence of a proper noun as a separate individual or object.
It is noted that the recognition of proper nouns within the text sometimes presents challenges for linguists. From the perspective of automatic language processing, the work on the recognition of proper nouns compels computer scientists to propose simpler typologies and practical solutions for computer work, while still adequately considering the reality of proper nouns.
It is proposed to distinguish three types of objects for the extraction, recognition, and categorization of named entities: ENAMEX, TIMEX, and NUMEX. Three main system types are presented for distinguishing proper nouns: rule-based systems, learning systems, and hybrid systems.
The article demonstrates that the most reliable clue for detecting and classifying proper nouns is their left or right context and internal structure. Proper nouns can also function as epithets, attributes, subjects, objects, or modifiers in sentence constructions.
The research shows that different types of proper nouns are not equal in terms of identification, as their contextual appearance and frequency in newspaper articles vary significantly. Therefore, the tools for identifying proper nouns must be adapted to these differences.
РУССКИЙ 184 слов
Статья исследует особенности автоматического распознавания собственных существительных в французском языкознании, рассматривает отличительные характеристики собственных существительных по сравнению с нарицательными и анализирует различные мнения лингвистов о существовании собственного существительного как отдельного индивида или объекта.
Отмечается, что распознавание собственных существительных в тексте иногда вызывает трудности у лингвистов. С точки зрения автоматической обработки языка, работа по распознаванию собственных существительных заставляет специалистов по вычислениям предлагать более простые типологии и практичные решения для работы с компьютерами, при этом адекватно учитывая реальность собственных существительных.
Предлагается различать три типа объектов для извлечения, распознавания и категоризации именованных сущностей: ENAMEX, TIMEX и NUMEX. Три основных типа систем представлены для различения собственных существительных: системы на основе правил, системы обучения и гибридные системы.
Статья демонстрирует, что наиболее надежным признаком для обнаружения и классификации собственных существительных является их левый или правый контекст и внутренняя структура. Собственные существительные также могут функционировать как эпитеты, атрибуты, субъекты, объекты или модификаторы в конструкциях предложений.
Исследование показывает, что различные типы собственных существительных не равны с точки зрения идентификации, поскольку их контекстуальное появление и частота в газетных статьях значительно различаются. Поэтому инструменты для идентификации собственных существительных должны быть адаптированы к этим различиям.
Açar sözlər
#avtomatik identifikasiya #hibrid sistemlər #delimitasiya #variasiya #daxili və xarici sübut #kontekst #kateqoriya
CC BY 4.0

Bu məqalə Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) lisenziyası ilə qorunur. Bu lisenziya orijinal müəllif və mənbəyə istinad vermək şərtilə materialın kopyalanması, paylaşılması, adaptasiya edilməsi və yenidən paylanmasına icazə verir.

FRANSIZ DİLÇİLİYİNDƏ ONOMASTİK VAHİDLƏRİN AVTOMATİK İDENTİFİKASİYA XÜSUSİYYƏTLƏRİ

FEATURES OF AUTOMATIC RECOGNITION OF ONOMASTIC UNITS IN FRENCH LINGUISTICS
ОСОБЕННОСТИ АВТОМАТИЧЕСКОГО РАСПОЗНАВАНИЯ ОНОМАСТИЧЕСКИХ ЕДИНИЦ В ФРАНЦУЗСКОМ ЯЗЫКОЗНАНИИ
Vəfa Seyid | DOI: 10.64400/ndueej.039
XÜLASƏ
Məqalə fransız dilçiliyində xüsusi isimlərin avtomatik tanınması xüsusiyyətlərini araşdırır, xüsusi isimləri ümumi isimlərdən fərqləndirən xüsusiyyətləri tədqiq edir və xüsusi ismin ayrıca bir fərd və ya obyekt kimi mövcudluğu ilə bağlı müxtəlif dilçi alimlərin baxışlarını təhlil edir. Qeyd olunur ki, mətn daxilində xüsusi isimlərin tanınması bəzən dilçilər üçün çətinliklər yaradır. Avtomatik dil işlənməsi baxımından, xüsusi isimlərin tanınması üzrə aparılan işlər kompüter mütəxəssislərini kompüter işi üçün daha sadə tiplər və praktik həllər təklif etməyə vadar edir, eyni zamanda xüsusi isimlərin reallığını yetərincə nəzərə almağa çalışır. Xüsusi adların çıxarılması, tanınması və kateqoriyalaşdırılması üçün üç tip obyektin fərqləndirilməsi təklif olunur: ENAMEX, TIMEX və NUMEX. Xüsusi isimləri ayırd etmək üçün üç əsas sistem tipi təqdim olunur: qaydalara əsaslanan sistemlər, öyrənməyə əsaslanan sistemlər və hibrid sistemlər. Məqalədə göstərilir ki, xüsusi isimlərin aşkarlanması və təsnifatı üçün ən etibarlı ipucu onların sol və ya sağ konteksti və daxili quruluşudur. Xüsusi isimlər cümlə quruluşunda epitet, təyin, mübtəda, tamamlıq və ya təsrifləyici kimi də çıxış edə bilər. Tədqiqat göstərir ki, müxtəlif tipli xüsusi isimlər identifikasiya baxımından bərabər deyil, çünki onların kontekstual görünüşü və qəzet məqalələrində rastgəlmə tezliyi əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənir. Buna görə də, xüsusi isimlərin identifikasiyası üçün istifadə olunan alətlər bu fərqlərə uyğunlaşdırılmalıdır.
ABSTRACT
The article explores the features of automatic recognition of proper nouns in French linguistics, examines the distinguishing characteristics of proper nouns from common nouns, and analyzes various linguistic scholars' views on the existence of a proper noun as a separate individual or object.
It is noted that the recognition of proper nouns within the text sometimes presents challenges for linguists. From the perspective of automatic language processing, the work on the recognition of proper nouns compels computer scientists to propose simpler typologies and practical solutions for computer work, while still adequately considering the reality of proper nouns.
It is proposed to distinguish three types of objects for the extraction, recognition, and categorization of named entities: ENAMEX, TIMEX, and NUMEX. Three main system types are presented for distinguishing proper nouns: rule-based systems, learning systems, and hybrid systems.
The article demonstrates that the most reliable clue for detecting and classifying proper nouns is their left or right context and internal structure. Proper nouns can also function as epithets, attributes, subjects, objects, or modifiers in sentence constructions.
The research shows that different types of proper nouns are not equal in terms of identification, as their contextual appearance and frequency in newspaper articles vary significantly. Therefore, the tools for identifying proper nouns must be adapted to these differences.
АННОТАЦИЯ
Статья исследует особенности автоматического распознавания собственных существительных в французском языкознании, рассматривает отличительные характеристики собственных существительных по сравнению с нарицательными и анализирует различные мнения лингвистов о существовании собственного существительного как отдельного индивида или объекта.
Отмечается, что распознавание собственных существительных в тексте иногда вызывает трудности у лингвистов. С точки зрения автоматической обработки языка, работа по распознаванию собственных существительных заставляет специалистов по вычислениям предлагать более простые типологии и практичные решения для работы с компьютерами, при этом адекватно учитывая реальность собственных существительных.
Предлагается различать три типа объектов для извлечения, распознавания и категоризации именованных сущностей: ENAMEX, TIMEX и NUMEX. Три основных типа систем представлены для различения собственных существительных: системы на основе правил, системы обучения и гибридные системы.
Статья демонстрирует, что наиболее надежным признаком для обнаружения и классификации собственных существительных является их левый или правый контекст и внутренняя структура. Собственные существительные также могут функционировать как эпитеты, атрибуты, субъекты, объекты или модификаторы в конструкциях предложений.
Исследование показывает, что различные типы собственных существительных не равны с точки зрения идентификации, поскольку их контекстуальное появление и частота в газетных статьях значительно различаются. Поэтому инструменты для идентификации собственных существительных должны быть адаптированы к этим различиям.
AÇAR SÖZLƏR
avtomatik identifikasiya hibrid sistemlər delimitasiya variasiya daxili və xarici sübut kontekst kateqoriya
Ədəbiyyat Siyahısı (6)
  1. Daille, B. Reconnaissance automatique des noms propres de la langue écrite: les récentes réalisations. Traitement Automatique des Langues / B.Daille, E. Morin. – Nantes: ATALA/Hermès Science Publications, – 2000. n°41/3. – p.601-621.
  2. Friburger, N. Linguistique et reconnaissance automatique des noms propres/N. Friburger // Journal des traducteurs: Meta, Les Presses de l'Université de Montréal, – 2006. 51(4), – p. 637–650.
  3. Jacquemin, C., Bush, C. Combining Lexical and Formatting Cues for Named Entity Acquisition from the Web // Dans Proc. Joint SIGDAT Conference on Empirical Methods in NLP and Very Large Corpora. – Hong Kong, – 2000. – p.181-189.
  4. Shisha-Halevy, A. The Proper Name: Structural Prolegomena to Its Syntax – A Case Study in Coptic / A. Shisha-Halevy. – Vienne: VWGÖ, – 1989. –143 p.
  5. Wolinski, F., Vichot, F. et B. Dillet. Automatic Processing of Proper Names in Texts, Proceedings of the Seventh Conference of the European Chapter of the Association for Computatinal Linguistics (EACL’95) // – Dublin: University College of Dublin, – 1995. – p.23-30.
  6. https://doi.org/10.4000/corela.117
Məqaləyə İstinad Formatları
APA 7TH EDITION
Seyid, V. (2025). FRANSIZ DİLÇİLİYİNDƏ ONOMASTİK VAHİDLƏRİN AVTOMATİK İDENTİFİKASİYA XÜSUSİYYƏTLƏRİ. NAXÇIVAN DÖVLƏT UNİVERSİTETİNİN ELMİ ƏSƏRLƏRİ, 131(2), 69-75. https://doi.org/10.64400/ndueej.039
VANCOUVER
Seyid V. FRANSIZ DİLÇİLİYİNDƏ ONOMASTİK VAHİDLƏRİN AVTOMATİK İDENTİFİKASİYA XÜSUSİYYƏTLƏRİ. NAXÇIVAN DÖVLƏT UNİVERSİTETİNİN ELMİ ƏSƏRLƏRİ. 2025;131(2):69-75. https://doi.org/10.64400/ndueej.039
CHICAGO MANUAL OF STYLE
Seyid, Vəfa. "FRANSIZ DİLÇİLİYİNDƏ ONOMASTİK VAHİDLƏRİN AVTOMATİK İDENTİFİKASİYA XÜSUSİYYƏTLƏRİ." NAXÇIVAN DÖVLƏT UNİVERSİTETİNİN ELMİ ƏSƏRLƏRİ 131, no. 2 (2025): 69-75. https://doi.org/10.64400/ndueej.039