SOVET DÖVRÜNDƏ NAXÇIVAN ƏDƏBİ MÜHİTİNDƏ QARABAĞ MÖVZUSUNUN ƏKS OLUNMASI (1924-1991)

Sovet dövründə (1924-1991) Naxçıvan ədəbi mühitində Qarabağ mövzusu mühüm yer tutmuşdur. Sovet ideologiyasının tətbiq etdiyi senzura səbəbindən yazıçılar və şairlər bu mövzunu birbaşa deyil, daha çox dolayı yollarla əks etdirmişlər. Poeziya, nəsr və dramaturgiya sahələrində Qarabağın tarixi, təbiəti, qəhrəmanlıq ruhu və xalqın ona bağlılığı təsvir olunmuşdur. Məmməd Araz, İslam Səfərli, Hüseyn İbrahimov, Məmmədağa Şirəliyev və Mirmehdi Seyidzadə kimi Naxçıvanlı ədiblər öz əsərlərində Qarabağ sevgisini ifadə etmişlər. Məmməd Arazın "Qarabağ şikəstəsi", İslam Səfərlinin "Qarabağım" şeiri, Hüseyn İbrahimovun "Zəfər yolu" romanı bu istiqamətdə yazılmış mühüm nümunələrdəndir. Dramaturgiya və publisistika sahələrində də Qarabağ məsələsinə toxunulmuş, vətənpərvərlik ruhunu gücləndirən əsərlər yazılmışdır. Məmməd Aslanın "Qarabağın səsi" və Hüseyn İbrahimovun "Sönməyən ocaqlar" pyesləri bu mövzuda diqqətəlayiq nümunələrdir. Bütün bu əsərlər Sovet ideologiyasının qoyduğu məhdudiyyətlərə baxmayaraq, Qarabağ sevgisini yaşatmış və xalqın milli ruhunu qorumağa xidmət etmişdir. 1980-ci illərdə milli ruhun yüksəlməsi ilə Qarabağ məsələsi daha açıq şəkildə ifadə olunmağa başlamış və bu dövrün ədəbiyyatı Qarabağın azadlıq mübarizəsində ideoloji əsas rolunu oynamışdır.

During the Soviet period (1924-1991), the topic of Karabakh occupied an important place in the literary environment of Nakhchivan. Writers and poets who emerged as a result of the censorship imposed by the Soviet ideology reflected it not for this reason, but in many other ways. In the fields of poetry, prose and dramaturgy, the history, nature, heroic spirit of Karabakh and the people's attachment to it were described.
Nakhchivan writers such as Mammad Araz, Islam Safarli, Huseyn Ibrahimov, Mammadaga Shiraliyev and Mirmehdi Seyidzadeh expressed their love for Karabakh in their works. Mammad Araz's "Karabakh shikastesi", Islam Safarli's poem "Karabaghim", and Huseyn Ibrahimov's novel "Zafar yolu" are important examples of this program.
In the fields of dramaturgy and journalism, works were written that touched on the Karabakh issue and strengthened the spirit of patriotism. Mammad Aslan's "The Voice of Karabakh" and Huseyn Ibrahimov's "Unquenchable Hearths" are notable examples in this regard.
All these works, despite the blows inflicted by Soviet ideology, t kept the love for Karabakh alive and served to protect the national spirit of the people. With the rise of the national spirit in the 1980s, the Karabakh issue began to be expressed more openly, and the literature of this period played an ideologically fundamental role in the struggle for freedom of Karabakh.

В советский период (1924-1991 гг.) тема Карабаха занимала важное место в литературной среде Нахчывана. Из-за цензуры, навязанной советской идеологией, писатели и поэты отражали эту тему не напрямую, а косвенно. История, природа, героический дух и привязанность народа к Карабаху описаны в области поэзии, прозы и драматургии.
Свою любовь к Карабаху в своих произведениях выразили такие писатели Нахчывана, как Мамед Араз, Ислам Сафарли, Гусейн Ибрагимов, Мамедага Ширалиев и Мирмехти Сеидзаде. Важными примерами, написанными в этом направлении, являются «Встряска Карабаха» Мамеда Араза, поэма Ислама Сафарли «Карабахим», роман Гусейна Ибрагимова «Дорога к победе».
Карабахская проблема затронута в области драматургии и публицистики, написаны произведения, укрепляющие дух патриотизма. Яркими примерами в этом отношении являются пьесы Мамеда Аслана «Голос Карабаха» и Гусейна Ибрагимова «Сонмаян Оджагар».
Все эти работы, несмотря на ограничения, наложенные советской идеологией, Он сохранил свою любовь к Карабаху и служил защите национального духа народа. В 1980-е годы, с подъемом национального духа, карабахский вопрос стал выражаться более четко, а литература этого периода сыграла идеологическую роль в борьбе за освобождение Карабаха.