NDU TİBB FAKÜLTƏSİ TƏLƏBƏLƏRİNDƏ HƏYAT TƏRZİ, SAĞLAMLIQ VƏ DAVRANIŞ GÖSTƏRİCİLƏRİNİN CİNSLƏR ÜZRƏ QİYMƏTLƏNDİRİLMƏSİ

Müasir dövrdə gənclərin sağlamlığı qidalanma, fiziki və zehni fəallıq, yuxu rejimi və müasir texnologiyalardan istifadə kimi amillərin qarşılıqlı təsiri altında formalaşır. Bu amillərin birgə təsirinin öyrənilməsi tələbə populyasiyasında sağlam həyat tərzinin formalaşdırılması baxımından aktualdır. Tədqiqatın məqsədi Naxçıvan Dövlət Universiteti Tibb fakültəsi tələbələrində qidalanma, zehni fəallıq, yuxu rejimi və müasir texnologiyalardan istifadə ilə bağlı sağlamlıq və davranış göstəricilərini qiymətləndirmək və onları cins üzrə müqayisə etməkdir. Yaş aralığı 18-36 olan 93 (38 kişi, 55 qadın) tələbə arasında anket sorğusu aparılmış, nəticələr Microsoft Excel 2010 və IBM SPSS Statistics 22 proqramlarında təsviri statistik üsullarla işlənmiş, cinslər arası fərqlər Pearson χ² testi ilə yoxlanılmışdır. Tələbələrin əksəriyyəti gündə üç dəfə qidalanır (kişilərdə 84,2%, qadınlarda 74,5%). Cinslər arası müqayisədə yuxu müddəti (χ²=7,22; p=0,027) və bədən kütlə kateqoriyası (χ²=6,71; p=0,035) üzrə statistik əhəmiyyətli fərq aşkar edilmişdir. Kişilərdə 9 saatdan çox yuxu (26,3%) və izafi çəki (26,3%), qadınlarda isə 0-5 saatlıq yuxu (27,3%) nisbəti daha yüksəkdir. Yuxu rejiminin pozulması qadınlarda (27,3%) kişilərə (18,4%) nisbətən daha tez-tez bildirilsə də, bu fərq statistik əhəmiyyət kəsb etməmişdir. Texnologiyalardan istifadənin əsas məqsədi sosial media (49,5%), təhsil (28,0%) və əyləncə (22,6%) olmuşdur. Tələbələrin 67,7%-i diqqət dağınıqlığı, 65,6%-i rəqəmsal amneziya, 67,7%-i isə asılılıq hissi qeyd etmişdir. Ən çox rast gəlinən pozğunluq miyopiya olmuşdur (xəstəliyi olanların 47,1%-i). Əldə edilən nəticələr balanslaşdırılmış qidalanma, kifayət qədər yuxu və müasir texnologiyalardan şüurlu istifadənin gənclərin sağlamlığı baxımından əhəmiyyətini ortaya qoyur.

In the modern era, the health of young people is shaped by the interaction of factors such as nutrition, physical and mental activity, sleep patterns and the use of modern technologies. Studying their combined effect is relevant for promoting a healthy lifestyle among students. This study aimed to assess health and behavioural indicators related to nutrition, mental activity, sleep patterns and the use of modern technologies among students of the Medical Faculty of Nakhchivan State University, and to compare them by sex. A questionnaire survey was conducted among 93 students (38 men, 55 women) aged 18-36; data were analysed with descriptive statistics in Microsoft Excel 2010 and IBM SPSS Statistics 22, and sex differences were tested with Pearsons χ². Most students ate three times a day (84.2% of men, 74.5% of women). Sleep duration (χ²=7.22; p=0.027) and body mass category (χ²=6.71; p=0.035) differed significantly by sex. Long sleep (26.3%) and overweight (26.3%) were more frequent in men, short sleep (27.3%) in women. Disrupted sleep was reported more often by women (27.3%) than men (18.4%), but this difference was not significant. Technologies were used mainly for social media (49.5%), education (28.0%) and entertainment (22.6%). Overall, 67.7% of students reported attention dispersion, 65.6% digital amnesia and 67.7% perceived dependency. Myopia was the most common disorder (47.1% of affected students). The findings underline the importance of balanced nutrition, sufficient sleep and conscious technology use for young people’s health.

В современную эпоху здоровье молодёжи формируется под совместным влиянием таких факторов, как питание, физическая и умственная активность, режим сна и использование современных технологий. Изучение совокупного влияния этих факторов актуально для формирования здорового образа жизни в студенческой среде. Целью исследования являлась оценка показателей здоровья и поведения, связанных с питанием, умственной активностью, режимом сна и использованием современных технологий, у студентов медицинского факультета Нахчыванского государственного университета, а также их сравнение в зависимости от пола. Среди 93 студентов (38 мужчин, 55 женщин) в возрасте 18-36 лет был проведён анкетный опрос; данные обработаны методами описательной статистики в программах Microsoft Excel 2010 и IBM SPSS Statistics 22, различия по полу проверены критерием χ² Пирсона. Большинство студентов питались три раза в день (84,2% мужчин, 74,5% женщин). Статистически значимые различия выявлены по продолжительности сна (χ²=7,22; p=0,027) и категории массы тела (χ²=6,71; p=0,035). У мужчин чаще встречались продолжительный сон (26,3%) и избыточная масса тела (26,3%), у женщин короткий сон (27,3%). Нарушение режима сна чаще отмечалось у женщин (27,3%), чем у мужчин (18,4%), однако это различие не было значимым. Технологии использовались главным образом для социальных сетей (49,5%), образования (28,0%) и развлечений (22,6%). В целом 67,7% студентов отметили рассеянность внимания, 65,6% цифровую амнезию, 67,7% ощущение зависимости. Наиболее распространённым нарушением была миопия (47,1% среди студентов с нарушениями). Результаты подчёркивают важность сбалансированного питания, достаточного сна и осознанного использования современных технологий для здоровья молодёжи.