REJİSSOR TƏHLİLİ PYESƏ MÜASİR YANAŞMA

Məlum məsələdir ki, teatr tamaşasının əsasında dramaturji material dayanır. Lakin tamaşanın müəlliifi rejissor olduğu üçün dramaturqun ortaya qoyduğu problemin müasirliyini mütləq önə çəkməlidir. Rejissor pyesə müəllifin fikirlərini təkzib etmədən müdaxilə etmək hüququna malikdir. Öz ali məqsədini təcəssüm etdirmək üçün rejissor çox zaman proloq və epiloqdan istifadə edir. Proloq və epiloq rejissor fikrini təcəssüm etdirən əsas vasitə kimi ilk növbədə dramaturji materialdan doğmalıdır. Bunun üçün əsərin bədii obrazını müəyyənləşdirmək başlıca şərtdir. Bədii obraz müəyyənləşdikdən sonra proloqu müəyyən etmək daha asan olur. Proloq ilk növbədə rejissorun tamaşaçıya nə deyəcəyi haqqında qıssa arayış, yəni rejissorun qaldırdığı problemin hansı formada təqdim ediləcəyi xəbəridir. Epiloq isə qaldırılan problemin həllinin nəticə göstəricisidir. Məqalədə ustad rejissorların iş metodundan nümunələr gətirərək fikri tamamlamağa çalışmışam. Bundan əlavə öz tamaşalarımın rejissor konsepsiyasını təhlil edərək proloqun yaranma prosesini əyani olaraq göstərməyə cəhd etmişəm. Həmçinin, tamaşanın bədii obrazının və rejissor fikrinin daha təsirli və aydın olması üçün köməkçi vasitələrin (dekor, işıq, musiqi) əhəmiyyətini göstərmişəm.

It is well known that a theatrical performance is based on dramatic material. However, since the director is the author of the performance, they must emphasize the relevance of the issue presented by the playwright. The director has the right to intervene in the play without contradicting the author's ideas. To embody their ultimate vision, the director often uses a prologue and an epilogue.The prologue and epilogue should primarily emerge from the dramaturgical material as fundamental tools for expressing the director’s ideas. For this, it is essential to determine the artistic image of the work. Once the artistic image is defined, determining the prologue becomes easier. The prologue primarily serves as a brief introduction for the audience, providing an insight into the director’s perspective on the problem and how it will be presented. The epilogue, on the other hand, serves as an indicator of the resolution of the problem raised. In this article, I have attempted to substantiate my argument by presenting examples of the working methods of master directors. Additionally, I have analyzed the directorial concepts of my own productions to visually demonstrate the process of creating a prologue. Furthermore, I have highlighted the significance of auxiliary tools (such as set design, lighting, and music) in making the artistic image of the performance and the director’s vision more impactful and comprehensible.

Известно, что в основе театрального спектакля лежит драматургический материал. Однако, поскольку автором постановки является режиссер, он должен непременно подчеркнуть актуальность проблемы, поставленной драматургом. Режиссер имеет право вмешиваться в пьесу, не опровергая мыслей автора. Для воплощения своей высшей цели режиссер зачастую использует пролог и эпилог. Пролог и эпилог, являясь основными средствами выражения режиссерской идеи, в первую очередь должны проистекать из драматургического материала. Для этого необходимо определить художественный образ произведения. После определения художественного образа становится легче установить пролог. Пролог, прежде всего, представляет собой краткое введение для зрителя, то есть сообщение о том, в какой форме будет представлена поднятая режиссером проблема. Эпилог же является показателем решения поднятой проблемы. В данной статье я постарался обосновать свою точку зрения, приводя примеры методов работы мастеров-режиссеров. Кроме того, я проанализировал режиссерские концепции собственных постановок, чтобы наглядно продемонстрировать процесс создания пролога. Также я отметил значение вспомогательных средств (декорации, свет, музыка) для более выразительного и четкого раскрытия художественного образа спектакля и режиссерской идеи.