RİYAZİYYATIN TƏDRİSİNDƏ KOMPLEKS ƏDƏDLƏRİN DAXİL EDİLMƏSİ VƏ KVADRAT ÜÇHƏDLİNİN KÖKLƏRİNİN TAPILMASI MƏSƏLƏLƏRİ

THE İNCLUSİON OF COMPLEX NUMBERS İN THE TEACHİNG OF MATHEMATİCS AND PROBLEMS OF FİNDİNG THE ROOTS OF A QUADRATİC TRİNOMİAL
ВКЛЮЧЕНИЕ КОМПЛЕКСНЫХ ЧИСЕЛ В ПРЕПОДАВАНИЕ МАТЕМАТИКИ И ЗАДАЧИ НАХОЖДЕНИЯ КОРНЕЙ КВАДРАТНОГО ТРЕХЧЛЕНА
2025-ci il No1 Cild (130) , səh. 109-117
Göndərildi: 15.10.2025 Qəbul edildi: 03.03.2025 Dərc edildi: 28.03.2025
DOI: 10.64400/ndueej.007 DİL: AZƏRBAYCAN
Müəlliflər
Rövşən Həsənov
Naxçıvan Dövlət Universiteti
AZERBAIJAN
Cənnət Həsənova
Naxçıvan Dövlət Universiteti
AZERBAIJAN
Xülasə
AZƏRBAYCANCA 174 söz
Ümumtəhsil məktəblərinin Riyaziyyat fənnində kompleks ədədlər haqqında zəruri materialın verilməsi həyata keçirilir. Bu materialın daxil edilməsi bir sıra səbəblərlə bərabər, həm də kvadrat üçhədlinin köklərinin varlığı və onların tapılması qaydası ilə ciddi sürətdə əlaqəlidir. Əvvəlcə, kompleks ədədlərin ümumtəhsil məktəblərdə riyaziyyatın tədrisində, həmçinin elementar riyaziyyatda daxil edilməsi ideyası araşdırılmışdır. Bundan sonra, kvadrat üçhədlinin köklərinin, tam kvadrat ayırmaq üsulu ilə, tapılması məsələsi araşdırılmış və bu prosesdə diqqətdən kənarda qala biləcək şərti razılaşmalar izah olunmuşdur. Axırda, ali pedaqoji məktəbləərin cəbr kursunun tədrisində kompleks ədədlərin daxil edilməsi üsulları və onlarla bağlı məsələlər ciddi riyazi şəkildə izah olunmuşdur.
ENGLISH 133 words
The necessary material on complex numbers is provided in the mathematics subject of secondary schools. The introduction of this material is related to a number of reasons, as well as the existence of the roots of the quadratic trinomial and the procedure for finding them. First, the idea of including complex numbers in the teaching of mathematics in secondary schools, as well as in elementary mathematics, was investigated. After that, the problem of finding the roots of a quadratic trinomial by the method of dividing a perfect square was investigated and conditional agreements that could be overlooked in this process were explained. In the end, the methods of entering complex numbers and the issues related to them in teaching the algebra course of higher pedagogical schools were explained in a strictly mathematical way.
РУССКИЙ 93 слов
Hеобходимый материал по комплексным числам дается в предмете математики средней школы. Введение данного материала связано с рядом причин, а также с существованием корней квадратного трёхчлена и процедурой их нахождения. Сначала исследовалась идея включения комплексных чисел в преподавание математики в средней школе, а также в элементарную математику. После этого была исследована задача нахождения корней квадратного трёхчлена методом деления полного квадрата и объяснены условные соглашения, которые можно было не заметить в этом процессе. В конце концов, способы ввода комплексных чисел и связанные с ними вопросы в преподавании курса алгебры в вузах были объяснены строго математически.
Açar sözlər
#kompleks ədəd #kvadrat üçhədlinin kökləri #şərti razılaşma #kompleks genişlənmə #minimal genişlənmə
CC BY 4.0

Bu məqalə Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) lisenziyası ilə qorunur. Bu lisenziya orijinal müəllif və mənbəyə istinad vermək şərtilə materialın kopyalanması, paylaşılması, adaptasiya edilməsi və yenidən paylanmasına icazə verir.

RİYAZİYYATIN TƏDRİSİNDƏ KOMPLEKS ƏDƏDLƏRİN DAXİL EDİLMƏSİ VƏ KVADRAT ÜÇHƏDLİNİN KÖKLƏRİNİN TAPILMASI MƏSƏLƏLƏRİ

THE İNCLUSİON OF COMPLEX NUMBERS İN THE TEACHİNG OF MATHEMATİCS AND PROBLEMS OF FİNDİNG THE ROOTS OF A QUADRATİC TRİNOMİAL
ВКЛЮЧЕНИЕ КОМПЛЕКСНЫХ ЧИСЕЛ В ПРЕПОДАВАНИЕ МАТЕМАТИКИ И ЗАДАЧИ НАХОЖДЕНИЯ КОРНЕЙ КВАДРАТНОГО ТРЕХЧЛЕНА
Rövşən Həsənov, Cənnət Həsənova | DOI: 10.64400/ndueej.007
XÜLASƏ
Ümumtəhsil məktəblərinin Riyaziyyat fənnində kompleks ədədlər haqqında zəruri materialın verilməsi həyata keçirilir. Bu materialın daxil edilməsi bir sıra səbəblərlə bərabər, həm də kvadrat üçhədlinin köklərinin varlığı və onların tapılması qaydası ilə ciddi sürətdə əlaqəlidir. Əvvəlcə, kompleks ədədlərin ümumtəhsil məktəblərdə riyaziyyatın tədrisində, həmçinin elementar riyaziyyatda daxil edilməsi ideyası araşdırılmışdır. Bundan sonra, kvadrat üçhədlinin köklərinin, tam kvadrat ayırmaq üsulu ilə, tapılması məsələsi araşdırılmış və bu prosesdə diqqətdən kənarda qala biləcək şərti razılaşmalar izah olunmuşdur. Axırda, ali pedaqoji məktəbləərin cəbr kursunun tədrisində kompleks ədədlərin daxil edilməsi üsulları və onlarla bağlı məsələlər ciddi riyazi şəkildə izah olunmuşdur.
ABSTRACT
The necessary material on complex numbers is provided in the mathematics subject of secondary schools. The introduction of this material is related to a number of reasons, as well as the existence of the roots of the quadratic trinomial and the procedure for finding them. First, the idea of including complex numbers in the teaching of mathematics in secondary schools, as well as in elementary mathematics, was investigated. After that, the problem of finding the roots of a quadratic trinomial by the method of dividing a perfect square was investigated and conditional agreements that could be overlooked in this process were explained. In the end, the methods of entering complex numbers and the issues related to them in teaching the algebra course of higher pedagogical schools were explained in a strictly mathematical way.
АННОТАЦИЯ
Hеобходимый материал по комплексным числам дается в предмете математики средней школы. Введение данного материала связано с рядом причин, а также с существованием корней квадратного трёхчлена и процедурой их нахождения. Сначала исследовалась идея включения комплексных чисел в преподавание математики в средней школе, а также в элементарную математику. После этого была исследована задача нахождения корней квадратного трёхчлена методом деления полного квадрата и объяснены условные соглашения, которые можно было не заметить в этом процессе. В конце концов, способы ввода комплексных чисел и связанные с ними вопросы в преподавании курса алгебры в вузах были объяснены строго математически.
AÇAR SÖZLƏR
kompleks ədəd kvadrat üçhədlinin kökləri şərti razılaşma kompleks genişlənmə minimal genişlənmə
Ədəbiyyat Siyahısı (6)
  1. Abdullayev F.S., İbrahimov H.J., Orucov Q.Ə., Səlimov F.H. Analitik funksiyalardan mühazirələr. Dərs vəsaiti.-Bakı: APİ,-1985.-121 s.
  2. Baxşəliyev Y.R., Əbdülkərimli L.Ş. Cəbr və ədədlər nəzəriyyəsi kursu. Dərs vəsaiti-Bakı: Nurlan,-2008,-506s.
  3. Qəhrəmanov N.M., Kərimov M.A., Hüseynov İ.H. Riyaziyyat 8.dərslik-Bakı: Radius,-2015-224s.
  4. Qəhrəmanova N.M., Kərimov M.A., Hüseynov İ.H. Riyaziyyat 10. Dərslik-Bakı: Radius,-2017,-320s
  5. Болтянскuй В.Г., Сидоров Ю.В., Шабунин М.И. Лекции и задачи по элементарной математике.- Москва, -1974.- 576 с.
  6. Kyлukoв Л.Я. Алгебра u тeopuя чuсел. Учебная пособuе для neдarоruческих институтов.- Москва: Высшая школа, -1979. 559с.
Məqaləyə İstinad Formatları
APA 7TH EDITION
Həsənov, R., Həsənova, C. (2025). RİYAZİYYATIN TƏDRİSİNDƏ KOMPLEKS ƏDƏDLƏRİN DAXİL EDİLMƏSİ VƏ KVADRAT ÜÇHƏDLİNİN KÖKLƏRİNİN TAPILMASI MƏSƏLƏLƏRİ. NAXÇIVAN DÖVLƏT UNİVERSİTETİNİN ELMİ ƏSƏRLƏRİ, 130(1), 109-117. https://doi.org/10.64400/ndueej.007
VANCOUVER
Həsənov R, Həsənova C. RİYAZİYYATIN TƏDRİSİNDƏ KOMPLEKS ƏDƏDLƏRİN DAXİL EDİLMƏSİ VƏ KVADRAT ÜÇHƏDLİNİN KÖKLƏRİNİN TAPILMASI MƏSƏLƏLƏRİ. NAXÇIVAN DÖVLƏT UNİVERSİTETİNİN ELMİ ƏSƏRLƏRİ. 2025;130(1):109-117. https://doi.org/10.64400/ndueej.007
CHICAGO MANUAL OF STYLE
Həsənov, Rövşən, Cənnət Həsənova. "RİYAZİYYATIN TƏDRİSİNDƏ KOMPLEKS ƏDƏDLƏRİN DAXİL EDİLMƏSİ VƏ KVADRAT ÜÇHƏDLİNİN KÖKLƏRİNİN TAPILMASI MƏSƏLƏLƏRİ." NAXÇIVAN DÖVLƏT UNİVERSİTETİNİN ELMİ ƏSƏRLƏRİ 130, no. 1 (2025): 109-117. https://doi.org/10.64400/ndueej.007