MÜASIR DÖVRÜN QLOBAL ÇAĞIRIŞLARI FONUNDA TÜRK DÜNYASINDA İNTEQRASİYA MƏSƏLƏLƏRİ VƏ TÜRK DÖVLƏTLƏRİ TƏŞKİLATI

XXI əsrin geosiyasi çağırışları, qlobal aləmdə baş verən siyasi transformasiyalar fonunda millətin formalaşması və milli kimlik məsələləri həm akademik tədqiqatlarda, həm də ictimai fikirdə hələ aktuallığını itirmir. Dünyanın müxtəlif tədqiqat mərkəzlərində, elmi ədəbiyyatda bu mürəkkəb problemin həllinə müxtəlif yanaşmalar mövcuddur. Və adıçəkilən məsələ müxtəlif aspektlərdən müzakirə edilir.
Müasir türk xalqları kifayət qədər uzun tarixi inkişaf yolu keçmişdir. Tarixin müxtəlif dövrlərdə türk xalqlarının formalaşmasında siyasi, sosial-iqtisadi, mədəni və s. amillər mühüm rol oynamışlar. Bu gün siyasi arenada diqqət çəkən mühüm məsələlərdən biri də türk dövlətlərinin qloballaşma və geosiyasi qeyri-sabitlik şərtləri altında həm öz aralarında, həm ümumi qlobal məkanda inteqrasiyadır.
2009-cu ildə Naxçıvan Sazişi ilə dörd ölkə tərəfindən Türk Dövlətləri Təşkilatının (o zamankı Türkdilli Dövlətlərin Əməkdaşlıq Şurası adı ilə) adlı beynəlxalq əməkdaşlıq mexanizmi yaradılmışdır. 23 maddədən və 7 səhifədən ibarət Naxçıvan Sazişi Şuranın məqsəd və vəzifələrini, strukturunu, təşkili formasını, daxili və xarici əməkdaşlıq şərtlərini müəyyənləşdirmişdir. Naxçıvan Sazişi Təşkilatın əsas və təsis sənədi kimi bu günə qədər gəlib çatmışdır. Azərbaycan Respublikası, Qazaxıstan Respublikası, Qırğızıstan Respublikası və Türkiyə Respublikasının himayəsi altında yaradılmış Türkdilli Ölkələrin Əməkdaşlıq Şurası zaman keçdikcə Özbəkistanın tamhüquqlu, Macarıstan, Türkmənistan və Şimali Kipr Türk Respublikasının, isə müşahidəçi üzv olması ilə genişlənmişdir. Bu gün o, özünün beş tam üzvü və üç müşahidəçi üzvü ilə dünya siyasi arenasında mühüm mövqe tutur, həmçinin qlobal inteqrasiya proseslərində əhəmiyyətli təsir gücünə malikdir.
Türk Dövlətləri Təşkilatı yarandığı ilk dövründə regional əhəmiyyət kəsb etsə də, sonrakı illərdə bu əməkdaşlığın əhatə dairəsi xeyli genişlənmiş və qlobal səviyyədə nüfuz və söz sahibinə çevrilmişdir.
Material və metodlar: Məqalədə Türk Dövlətləri Təşkilatının simasında türk dövlətlərinin günümüzdə dünya siyasətinə, qlobal və regional inteqrasiya, transregionalizm proseslərinə göstərdikləri təsir gücü və bəxş etdikləri taleyüklü innovativ yeniliklər elmi-analitik təhlilə cəlb edilmişdir.

Against the backdrop of the geopolitical challenges of the 21st century and political transformations taking place in the global world, issues of nation formation and national identity have not lost their relevance both in academic research and in public opinion. In different research centers around the world, in the scientific literature, there are different approaches to solving this complex problem and this issue is being discussed from different sides.
Modern Turkic peoples have gone through a fairly long historical path of development. In the formation of the Turkic peoples in different periods of history, political, socio-economic, cultural, etc. factors played an important role. One of the most important issues in the political arena today is the integration of Turkic states both among themselves and into the common world space in the context of globalization and geopolitical instability.
In 2009, by signing the Nakhchivan Agreement, the four countries created an international cooperation mechanism called the Organization of Turkic States (then known as the Cooperation Council of Turkic Speaking States). The Nakhchivan Agreement, consisting of 23 articles and 7 pages, defined the goals and objectives of the Council, its structure, organizational form, and conditions for internal and external cooperation. The Nakhchivan Agreement has survived to this day as the main and founding document of the Organization.
The Cooperation Council of Turkic Speaking States, established under the auspices of the Republic of Azerbaijan, the Republic of Kazakhstan, the Kyrgyz Republic and the Republic of Turkey, has expanded over time: Uzbekistan has become a full member, and Hungary, Turkmenistan and the Turkish Republic of Northern Cyprus have become observer members. Today, with five full members and three observer members, it occupies an important position in the global political arena and also exerts a significant influence on global integration processes.
Although the Organization of Turkic Speaking States had a regional significance in the first period of its existence, in subsequent years the scope of this cooperation has expanded significantly and it has become the owner of influence and voice at the global level.
Material and methods: the article examines the influence of the Turkic states, represented by the Organization of Turkic States, on world politics, global and regional integration, the processes of transregionalism today, as well as the fateful innovative innovations that they have brought.

На фоне геополитических вызовов XXI века и политических трансформаций, происходящих в глобальном мире, вопросы формирования нации и национальной идентичности не утратили своей актуальности как в академических исследованиях, так и в общественном мнении. В разных исследовательских центрах мира, в научной литературе существуют разные подходы к решению этой сложной проблемы и данный вопрос обсуждается с разных сторон.
Современные тюркские народы прошли достаточно длительный исторический путь развития. В формировании тюркских народов в различные периоды истории важную роль играли политические, социально-экономические, культурные и т. д. факторы. Одним из важнейших вопросов на политической арене сегодня является интеграция тюркских государств как между собой, так и в общее мировое пространство в условиях глобализации и геополитической нестабильности.
В 2009 году, подписав Нахчыванское соглашение, четыре страны создали международный механизм сотрудничества под названием Организация тюркских государств (тогда известный как Совет сотрудничества тюркоязычных государств). Нахчыванское соглашение, состоящее из 23 статей и 7 страниц, определило цели и задачи Совета, структуру, организационную форму, условия внутреннего и внешнего сотрудничества. Нахчыванское соглашение сохранилось до наших дней как основной и учредительный документ Организации.
Совет сотрудничества тюркоязычных государств, созданный под эгидой Азербайджанской Республики, Республики Казахстан, Республики Кыргызстан и Турецкой Республики, со временем расширился: Узбекистан стал полноправным членом, а Венгрия, Туркменистан и Турецкая Республика Северного Кипра – членами-наблюдателями. Сегодня, имея пять полноправных членов и три члена-наблюдателя, она занимает важное положение на мировой политической арене, а также оказывает существенное влияние на мировые интеграционные процессы.
Хотя в первый период своего существования Организация тюркоязычных государств имела региональное значение, в последующие годы масштабы этого сотрудничества значительно расширились, и она стала обладательницей влияния и голоса на мировом уровне.
Материалы и методы: в статье рассматривается влияние тюркских государств, представленных Организацией тюркских государств, на мировую политику, глобальную и региональную интеграцию, процессы трансрегионализма сегодня, а также судьбоносные инновационные нововведения, которые они привнесли.