QHT-lərin sosial-iqtisadi bərabərsizliklərin azaldılması, yerli potensialın gücləndirilməsi və dövlət tərəfindən həyata keçirilən təşəbbüslərin tamamlanması vasitəsilə dayanıqlı icma inkişafının təşviqində getdikcə daha mühüm rol oynayır. Bu məqalə müxtəlif sosial-iqtisadi və institusional kontekstləri əhatə edən ədəbiyyatların sintezinə əsaslanaraq QHT-lərin icma inkişafı sahəsində tətbiq etdikləri strategiyalar, çağırışlar və siyasətlər üzrə nəticələri təhlil edir. Araşdırma mövcud nəzəri və empirik ədəbiyyatı inteqrasiya etməklə QHT-lərin icma inkişafı nəticələrinə təsir göstərdiyi əsas mexanizmləri müəyyənləşdirir.
Məqalədə QHT-lərin effektivliyini formalaşdıran qarşılıqlı əlaqəli mexanizmlər kimi iştirakçılığa əsaslanan cəlbetmə, potensialın inkişaf etdirilməsi prosesləri, sosial kapitalın formalaşması və idarəetmə şəraiti ön plana çəkilir. Nəticələr göstərir ki, QHT-lərin fəaliyyəti iştirakçı strategiyaların davamlı potensial inkişafı ilə uzlaşdırıldığı və əlverişli institusional və siyasət mühitinə inteqrasiya olunduğu hallarda daha effektiv nəticələr verir. Eyni zamanda, araşdırma QHT-lərin effektivliyinin kontekst-asılı xarakter daşıdığını və idarəetmə rejimləri ilə sosial-iqtisadi şərtlərdən asılı olaraq sistemli şəkildə dəyişdiyini vurğulayır. Çoxölçülü və kontekst-həssas analitik çərçivə irəli sürməklə məqalə, QHT-lərin təşəbbüslərinin dayanıqlı icma inkişafını hansı şərtlər altında və hansı mexanizmlər vasitəsilə dəstəklədiyini aydınlaşdırır, həmçinin hökumətlər, donorlar və vətəndaş cəmiyyəti təşkilatları üçün siyasət baxımından əhəmiyyətli nəticələr təqdim edir.
QEYRI-HÖKUMƏT TƏŞKILATLARININ İCMA İNKIŞAFINA TÖHFƏSI: MEXANIZMLƏR VƏ KONTEKSTUAL AMILLƏR
CONTRIBUTION OF NON-GOVERNMENTAL ORGANIZATIONS TO COMMUNITY DEVELOPMENT: MECHANISMS AND CONTEXTUAL FACTORS
ВКЛАД НЕПРАВИТЕЛЬСТВЕННЫХ ОРГАНИЗАЦИЙ В РАЗВИТИЕ СООБЩЕСТВ: МЕХАНИЗМЫ И КОНТЕКСТУАЛЬНЫЕ ФАКТОРЫ
DOI: 10.64400/ea26-01-14
DİL:
İNGİLİS
Xülasə
AZƏRBAYCANCA
341 söz
ENGLISH
172 words
Non-Governmental Organizations play an increasingly important role in advancing sustainable community development by addressing socio-economic inequalities, strengthening local capacities, and complementing state-led interventions. This article examines the strategies, challenges, and policy implications of NGO-led community development through a narrative analytical synthesis of peer-reviewed literature spanning diverse socio-economic and institutional contexts. The study integrates existing theoretical and empirical scholarship to identify the core mechanisms through which NGOs influence community development outcomes.
The article focuses on participatory engagement, capacity-building processes, social capital formation, and governance conditions as interrelated mechanisms shaping NGO effectiveness. The findings highlight that NGO interventions are most effective when participatory strategies are combined with sustained capacity development and embedded within supportive institutional and policy environments. At the same time, the study underscores that NGO effectiveness is context-dependent, varying systematically across governance settings and socio-economic conditions. By advancing a multidimensional and context-sensitive framework, the article contributes to the literature by clarifying when and how NGO-led interventions support sustainable community development and by offering policy-relevant insights for governments, donors, and civil society organizations.
The article focuses on participatory engagement, capacity-building processes, social capital formation, and governance conditions as interrelated mechanisms shaping NGO effectiveness. The findings highlight that NGO interventions are most effective when participatory strategies are combined with sustained capacity development and embedded within supportive institutional and policy environments. At the same time, the study underscores that NGO effectiveness is context-dependent, varying systematically across governance settings and socio-economic conditions. By advancing a multidimensional and context-sensitive framework, the article contributes to the literature by clarifying when and how NGO-led interventions support sustainable community development and by offering policy-relevant insights for governments, donors, and civil society organizations.
РУССКИЙ
183 слов
НПО играют всё более значимую роль в продвижении устойчивого развития сообществ посредством сокращения социально-экономических неравенств, укрепления местного потенциала и дополнения инициатив, реализуемых государством. В данной статье анализируются стратегии, вызовы и политические импликации развития сообществ под руководством НПО на основе нарративно-аналитического синтеза рецензируемой научной литературы, охватывающей различные социально-экономические и институциональные контексты. Исследование интегрирует существующие теоретические и эмпирические работы с целью выявления ключевых механизмов, посредством которых НПО влияют на результаты развития сообществ.
В статье особое внимание уделяется партисипативному участию, процессам наращивания потенциала, формированию социального капитала и условиям управления как взаимосвязанным механизмам, определяющим эффективность деятельности НПО. Полученные выводы свидетельствуют о том, что деятельность НПО является наиболее эффективной в тех случаях, когда партисипативные стратегии сочетаются с устойчивым развитием потенциала и встроены в поддерживающие институциональные и политические среды. В то же время подчёркивается контекстуально обусловленный характер эффективности НПО, которая систематически варьируется в зависимости от режимов управления и социально-экономических условий. Предлагая многомерную и контекстно-чувствительную аналитическую рамку, статья вносит вклад в научную литературу, уточняя, при каких условиях и посредством каких механизмов инициативы НПО способствуют устойчивому развитию сообществ, а также формулируя практически значимые выводы для правительств, доноров и организаций гражданского общества.
В статье особое внимание уделяется партисипативному участию, процессам наращивания потенциала, формированию социального капитала и условиям управления как взаимосвязанным механизмам, определяющим эффективность деятельности НПО. Полученные выводы свидетельствуют о том, что деятельность НПО является наиболее эффективной в тех случаях, когда партисипативные стратегии сочетаются с устойчивым развитием потенциала и встроены в поддерживающие институциональные и политические среды. В то же время подчёркивается контекстуально обусловленный характер эффективности НПО, которая систематически варьируется в зависимости от режимов управления и социально-экономических условий. Предлагая многомерную и контекстно-чувствительную аналитическую рамку, статья вносит вклад в научную литературу, уточняя, при каких условиях и посредством каких механизмов инициативы НПО способствуют устойчивому развитию сообществ, а также формулируя практически значимые выводы для правительств, доноров и организаций гражданского общества.
Açar sözlər
#iştirakçı idarəetmə
#idarəetmə mühiti
#sosial kapitalın formalaşması
#institusional kontekst
#vətəndaş cəmiyyətinin effektivliyi
Bu məqalə Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) lisenziyası ilə qorunur. Bu lisenziya orijinal müəllif və mənbəyə istinad vermək şərtilə materialın kopyalanması, paylaşılması, adaptasiya edilməsi və yenidən paylanmasına icazə verir.
QEYRI-HÖKUMƏT TƏŞKILATLARININ İCMA İNKIŞAFINA TÖHFƏSI: MEXANIZMLƏR VƏ KONTEKSTUAL AMILLƏR
CONTRIBUTION OF NON-GOVERNMENTAL ORGANIZATIONS TO COMMUNITY DEVELOPMENT: MECHANISMS AND CONTEXTUAL FACTORS
ВКЛАД НЕПРАВИТЕЛЬСТВЕННЫХ ОРГАНИЗАЦИЙ В РАЗВИТИЕ СООБЩЕСТВ: МЕХАНИЗМЫ И КОНТЕКСТУАЛЬНЫЕ ФАКТОРЫ
XÜLASƏ
QHT-lərin sosial-iqtisadi bərabərsizliklərin azaldılması, yerli potensialın gücləndirilməsi və dövlət tərəfindən həyata keçirilən təşəbbüslərin tamamlanması vasitəsilə dayanıqlı icma inkişafının təşviqində getdikcə daha mühüm rol oynayır. Bu məqalə müxtəlif sosial-iqtisadi və institusional kontekstləri əhatə edən ədəbiyyatların sintezinə əsaslanaraq QHT-lərin icma inkişafı sahəsində tətbiq etdikləri strategiyalar, çağırışlar və siyasətlər üzrə nəticələri təhlil edir. Araşdırma mövcud nəzəri və empirik ədəbiyyatı inteqrasiya etməklə QHT-lərin icma inkişafı nəticələrinə təsir göstərdiyi əsas mexanizmləri müəyyənləşdirir.
Məqalədə QHT-lərin effektivliyini formalaşdıran qarşılıqlı əlaqəli mexanizmlər kimi iştirakçılığa əsaslanan cəlbetmə, potensialın inkişaf etdirilməsi prosesləri, sosial kapitalın formalaşması və idarəetmə şəraiti ön plana çəkilir. Nəticələr göstərir ki, QHT-lərin fəaliyyəti iştirakçı strategiyaların davamlı potensial inkişafı ilə uzlaşdırıldığı və əlverişli institusional və siyasət mühitinə inteqrasiya olunduğu hallarda daha effektiv nəticələr verir. Eyni zamanda, araşdırma QHT-lərin effektivliyinin kontekst-asılı xarakter daşıdığını və idarəetmə rejimləri ilə sosial-iqtisadi şərtlərdən asılı olaraq sistemli şəkildə dəyişdiyini vurğulayır. Çoxölçülü və kontekst-həssas analitik çərçivə irəli sürməklə məqalə, QHT-lərin təşəbbüslərinin dayanıqlı icma inkişafını hansı şərtlər altında və hansı mexanizmlər vasitəsilə dəstəklədiyini aydınlaşdırır, həmçinin hökumətlər, donorlar və vətəndaş cəmiyyəti təşkilatları üçün siyasət baxımından əhəmiyyətli nəticələr təqdim edir.
Məqalədə QHT-lərin effektivliyini formalaşdıran qarşılıqlı əlaqəli mexanizmlər kimi iştirakçılığa əsaslanan cəlbetmə, potensialın inkişaf etdirilməsi prosesləri, sosial kapitalın formalaşması və idarəetmə şəraiti ön plana çəkilir. Nəticələr göstərir ki, QHT-lərin fəaliyyəti iştirakçı strategiyaların davamlı potensial inkişafı ilə uzlaşdırıldığı və əlverişli institusional və siyasət mühitinə inteqrasiya olunduğu hallarda daha effektiv nəticələr verir. Eyni zamanda, araşdırma QHT-lərin effektivliyinin kontekst-asılı xarakter daşıdığını və idarəetmə rejimləri ilə sosial-iqtisadi şərtlərdən asılı olaraq sistemli şəkildə dəyişdiyini vurğulayır. Çoxölçülü və kontekst-həssas analitik çərçivə irəli sürməklə məqalə, QHT-lərin təşəbbüslərinin dayanıqlı icma inkişafını hansı şərtlər altında və hansı mexanizmlər vasitəsilə dəstəklədiyini aydınlaşdırır, həmçinin hökumətlər, donorlar və vətəndaş cəmiyyəti təşkilatları üçün siyasət baxımından əhəmiyyətli nəticələr təqdim edir.
ABSTRACT
Non-Governmental Organizations play an increasingly important role in advancing sustainable community development by addressing socio-economic inequalities, strengthening local capacities, and complementing state-led interventions. This article examines the strategies, challenges, and policy implications of NGO-led community development through a narrative analytical synthesis of peer-reviewed literature spanning diverse socio-economic and institutional contexts. The study integrates existing theoretical and empirical scholarship to identify the core mechanisms through which NGOs influence community development outcomes.
The article focuses on participatory engagement, capacity-building processes, social capital formation, and governance conditions as interrelated mechanisms shaping NGO effectiveness. The findings highlight that NGO interventions are most effective when participatory strategies are combined with sustained capacity development and embedded within supportive institutional and policy environments. At the same time, the study underscores that NGO effectiveness is context-dependent, varying systematically across governance settings and socio-economic conditions. By advancing a multidimensional and context-sensitive framework, the article contributes to the literature by clarifying when and how NGO-led interventions support sustainable community development and by offering policy-relevant insights for governments, donors, and civil society organizations.
The article focuses on participatory engagement, capacity-building processes, social capital formation, and governance conditions as interrelated mechanisms shaping NGO effectiveness. The findings highlight that NGO interventions are most effective when participatory strategies are combined with sustained capacity development and embedded within supportive institutional and policy environments. At the same time, the study underscores that NGO effectiveness is context-dependent, varying systematically across governance settings and socio-economic conditions. By advancing a multidimensional and context-sensitive framework, the article contributes to the literature by clarifying when and how NGO-led interventions support sustainable community development and by offering policy-relevant insights for governments, donors, and civil society organizations.
АННОТАЦИЯ
НПО играют всё более значимую роль в продвижении устойчивого развития сообществ посредством сокращения социально-экономических неравенств, укрепления местного потенциала и дополнения инициатив, реализуемых государством. В данной статье анализируются стратегии, вызовы и политические импликации развития сообществ под руководством НПО на основе нарративно-аналитического синтеза рецензируемой научной литературы, охватывающей различные социально-экономические и институциональные контексты. Исследование интегрирует существующие теоретические и эмпирические работы с целью выявления ключевых механизмов, посредством которых НПО влияют на результаты развития сообществ.
В статье особое внимание уделяется партисипативному участию, процессам наращивания потенциала, формированию социального капитала и условиям управления как взаимосвязанным механизмам, определяющим эффективность деятельности НПО. Полученные выводы свидетельствуют о том, что деятельность НПО является наиболее эффективной в тех случаях, когда партисипативные стратегии сочетаются с устойчивым развитием потенциала и встроены в поддерживающие институциональные и политические среды. В то же время подчёркивается контекстуально обусловленный характер эффективности НПО, которая систематически варьируется в зависимости от режимов управления и социально-экономических условий. Предлагая многомерную и контекстно-чувствительную аналитическую рамку, статья вносит вклад в научную литературу, уточняя, при каких условиях и посредством каких механизмов инициативы НПО способствуют устойчивому развитию сообществ, а также формулируя практически значимые выводы для правительств, доноров и организаций гражданского общества.
В статье особое внимание уделяется партисипативному участию, процессам наращивания потенциала, формированию социального капитала и условиям управления как взаимосвязанным механизмам, определяющим эффективность деятельности НПО. Полученные выводы свидетельствуют о том, что деятельность НПО является наиболее эффективной в тех случаях, когда партисипативные стратегии сочетаются с устойчивым развитием потенциала и встроены в поддерживающие институциональные и политические среды. В то же время подчёркивается контекстуально обусловленный характер эффективности НПО, которая систематически варьируется в зависимости от режимов управления и социально-экономических условий. Предлагая многомерную и контекстно-чувствительную аналитическую рамку, статья вносит вклад в научную литературу, уточняя, при каких условиях и посредством каких механизмов инициативы НПО способствуют устойчивому развитию сообществ, а также формулируя практически значимые выводы для правительств, доноров и организаций гражданского общества.
AÇAR SÖZLƏR
iştirakçı idarəetmə
idarəetmə mühiti
sosial kapitalın formalaşması
institusional kontekst
vətəndaş cəmiyyətinin effektivliyi
Ədəbiyyat Siyahısı (20)
- Ulleberg, I. (2009). The role and impact of NGOs in capacity development: From replacing the state to reinvigorating education. UNESCO International Institute for Educational Planning. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000188440
- Abiddin, N. Z., Ibrahim, I., & Abdul Aziz, S. A. (2022). Non-governmental organisations (NGOs) and their part towards sustainable community development. Sustainability, 14, 4386. https://doi.org/10.3390/su14084386
- Fioramonti, L., & Kononykhina, O. (2015). Measuring the enabling environment of civil society: A global capability index. Voluntas: International Journal of Voluntary and Nonprofit Organizations, 26(2), 466–487. http://www.jstor.org/stable/43654691
- Anheier, H. K., Lang, M., & Toepler, S. (2019). Civil society in times of change: Shrinking, changing and expanding spaces and the need for new regulatory approaches. Economics: The Open-Access, Open-Assessment E-Journal, 13, 1–27. https://doi.org/10.5018/economics-ejournal.ja.2019-8
- Nikkah, H. A., & Redzuan, M. (2010). The role of NGOs in promoting empowerment for sustainable community development. Journal of Human Ecology, 30, 85–92. https://doi.org/10.1080/09709274.2010.11906276
- Moreno, J. M., Noguchi, L. M., & Harder, M. K. (2017). Understanding the process of community capacity-building: A case study of two programs in Yunnan Province, China. World Development, 97, 122–137.
- Lim, S., Min, B. H., & Berlan, D. G. (2023). The nonprofit role in building community social capital: A moderated mediation model of organizational learning, innovation, and shared mission for social capital creation. Nonprofit and Voluntary Sector Quarterly, 53(1), 210–235. https://doi.org/10.1177/08997640221146965
- Brozmanová Gregorová, A., & Murray Svidroňová, M. (2025). Role of non-governmental organizations in building social capital: The case of Slovakia. In Economics 2025 (pp. 48–68). Edward Elgar Publishing. https://doi.org/10.4337/9781035315826.00010
- Živojinović, I., Ludvig, A., & Hogl, K. (2019). Social innovation to sustain rural communities: Overcoming institutional challenges in Serbia. Sustainability, 11, 7248. https://doi.org/10.3390/su11247248
- Avea, A. D., Zhu, J., Tian, X., Baležentis, T., Li, T., Rickaille, M., & Funsani, W. (2016). Do NGOs and development agencies contribute to sustainability of smallholder soybean farmers in Northern Ghana—A stochastic production frontier approach. Sustainability, 8, 465. https://doi.org/10.3390/su8050465
- Arapovics, M. (2025). Sustainable community services, community working methods and practices. Societies, 15, 282. https://doi.org/10.3390/soc15100282
- Panampitiya, W. M. G. N. (2018). Role of non-governmental organizations in the community development process: With special reference to the empowerment of livelihood activities in rural areas in Sri Lanka. International Journal of Social Science and Humanities Research, 6(3), 819–824.
- Zhao, B., & Yu, M. (2024). Unraveling the complexity: Influential factors and trajectories of NGO advancement in China—A fsQCA analysis of 46 cases. Heliyon, 10(23), e40483. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e40483
- Higham, I., Bäckstrand, K., Fritzsche, F., & Koliev, F. (2024). Multistakeholder partnerships for sustainable development: Promises and pitfalls. Annual Review of Environment and Resources, 49, 475–500.\
- Wanner, M. S. T., & Miljand, M. (2025). Unlocking the transformative potential of multi-stakeholder partnerships for sustainable development: Assessing perceived effectiveness and contributions to systemic change. World Development, 191, 107007. https://doi.org/10.1016/j.worlddev.2025.107007
- Abdillah, A. F. (2025). The role of NGOs, media, and customers in driving alignment and accountability in CSR and ESG reporting. Proceedings, 131, 62. https://doi.org/10.3390/proceedings2025131062
- Syamsiyah, N., Sadeli, A. H., Saidah, Z., Noor, T. I., & Widiyanesti, S. (2025). Community participation in the development of sustainable, environmentally conscious villages in the Cirasea Sub-Watershed, Indonesia. Sustainability, 17, 4871. https://doi.org/10.3390/su17114871
- Phillip, E., Walsh, A., Jewitt, S., Conroy, R. M., & Stanistreet, D. (2025). Impact of community-based participatory research on capacity building: Findings from a household and ambient air project. Sustainable Futures, 10, 101139. https://doi.org/10.1016/j.sftr.2025.101139
- Chimberengwa, P. T., & Naidoo, M. (2020). Using community-based participatory research in improving the management of hypertension in communities: A scoping review. South African Family Practice, 62(1), Article 5039. https://doi.org/10.4102/safp.v62i1.5039
- Akonwi Nebasifu, A., & Majory Atong, N. (2019). Rethinking institutional knowledge for community participation in co-management. Sustainability, 11, 5788. https://doi.org/10.3390/su11205788
Məqaləyə İstinad Formatları
APA 7TH EDITION
MAMMADOV, V. (2026). QEYRI-HÖKUMƏT TƏŞKILATLARININ İCMA İNKIŞAFINA TÖHFƏSI: MEXANIZMLƏR VƏ KONTEKSTUAL AMILLƏR. NAXÇIVAN DÖVLƏT UNİVERSİTETİNİN ELMİ ƏSƏRLƏRİ, 134(1), 108-116. https://doi.org/10.64400/ea26-01-14
VANCOUVER
MAMMADOV V. QEYRI-HÖKUMƏT TƏŞKILATLARININ İCMA İNKIŞAFINA TÖHFƏSI: MEXANIZMLƏR VƏ KONTEKSTUAL AMILLƏR. NAXÇIVAN DÖVLƏT UNİVERSİTETİNİN ELMİ ƏSƏRLƏRİ. 2026;134(1):108-116. https://doi.org/10.64400/ea26-01-14
CHICAGO MANUAL OF STYLE
MAMMADOV, Vagif. "QEYRI-HÖKUMƏT TƏŞKILATLARININ İCMA İNKIŞAFINA TÖHFƏSI: MEXANIZMLƏR VƏ KONTEKSTUAL AMILLƏR." NAXÇIVAN DÖVLƏT UNİVERSİTETİNİN ELMİ ƏSƏRLƏRİ 134, no. 1 (2026): 108-116. https://doi.org/10.64400/ea26-01-14