MÖVLUD SÜLEYMANLININ “DƏYİRMAN” POVESTİNDƏ ARXETİPİK YADDAŞIN BƏRPASI

Məqalədə Mövlud Süleymanlının “Dəyirman” povesti tədqiqat obyekti kimi seçilmiş, əsərdə arxetipik yaddaşın bərpası problemi elmi-nəzəri aspektdən araşdırılmışdır. Tədqiqatda fərdi və kollektiv yaddaşın qarşılıqlı əlaqəsi, arxetipik yaddaşın itirilməsi və yenidən dirçəldilməsi prosesi bədii mətn kontekstində təhlil edilir. Povestdə təqdim olunan ikiqütblü və parçalanmış şəxsiyyət modeli tarixi yaddaşda formalaşmış qorxu sindromu ilə əlaqələndirilir və bu sindromun şəxsiyyətin psixoloji bütövlüyünə təsiri açıq şəkildə göstərilir.
Məqalədə həmçinin sosial-siyasi gerçəkliklərin insan şüuruna və davranışına təsiri sosial-psixoloji müstəvidə dəyərləndirilir, mifopoetik təfəkkürün tarixi yaddaşın bərpası və ya parçalanmasında oynadığı rol üzə çıxarılır. Müəllif povestdə mifdən bəhrələnmə, simvolik obrazlar və arxetipik motivlər vasitəsilə yaddaşın yenidən qurulması mexanizmini izah edir. Aparılan mühakimələr göstərir ki, “Dəyirman” povesti yaddaş, kimlik və tarixi şüur problemlərinin bədii ifadəsi baxımından mühüm ədəbi nümunədir.

The article examines Movlud Suleymanli’s novella “The Mill” as the object of research, focusing on the problem of the restoration of archetypal memory within the literary text. The study analyzes the relationship between individual and collective memory, as well as the process of loss and revival of archetypal memory in the narrative structure of the work. The depiction of a bipolar and fragmented personality is associated with the fear syndrome embedded in historical memory, revealing its impact on the psychological integrity of the individual.
The article also evaluates the influence of socio-political realities on human consciousness and behavior from a socio-psychological perspective. Particular attention is paid to the role of mythopoetic thinking in the restoration or fragmentation of historical memory. Through the use of myth, symbolic imagery, and archetypal motifs, the author explains the mechanisms of memory reconstruction in the novella. The conclusions demonstrate that “The Mill” represents a significant literary example in terms of its artistic interpretation of memory, identity, and historical consciousness.

В статье в качестве объекта исследования рассматривается повесть Мовлуда Сулейманлы «Мельница», в которой анализируется проблема восстановления архетипической памяти. В работе исследуется взаимосвязь индивидуальной и коллективной памяти, а также процесс утраты и возрождения архетипической памяти в художественном тексте. Образ двуполярной и фрагментированной личности соотносится с синдромом страха, сформированным в исторической памяти, и выявляется его влияние на психологическую целостность человека.
Кроме того, в статье с социально-психологической точки зрения оценивается воздействие социально-политических реалий на сознание и поведение личности. Особое внимание уделяется роли мифопоэтического мышления в процессе восстановления или распада исторической памяти. Посредством обращения к мифу, символическим образам и архетипическим мотивам раскрываются механизмы реконструкции памяти в повести. Сделанные выводы подтверждают, что «Мельница» является значимым литературным произведением с точки зрения художественного осмысления проблем памяти, идентичности и исторического сознания.