AZƏRBAYCANDA BƏRPA OLUNAN ENERJİ MƏNBƏLƏRİNDƏN İSTİFADƏNİN EKOLOJİ ƏHƏMİYYƏTİ

Məqalədə ətraf mühitin çirklənməsinin qarşısının alınması və iqlim dəyişikliyi ilə mübarizə sahəsində bərpa olunan enerji mənbələrinin strateji əhəmiyyəti təhlil edilir. Atmosferə atılan karbon emissiyalarının davamlı artımı son 30 il ərzində temperaturun orta hesabla 1°C yüksəlməsinə səbəb olduğu və gələcək proqnozlara görə 1.5°C limitin aşılmasına gətirib çıxara biləcəyi elmi ədəbiyyat və hesabatlarla təsdiq olunmuşdur. Məqalədə, Beynəlxalq Enerji Agentliyi və IPCC-nin hesabatlarına istinad edilərək, istixana qazlarının azaldılması məqsədilə bərpa olunan enerji nisbətinin artırılmasının elmi əsasları və tətbiq olunma mexanizmləri geniş .kil araşdırılmışdır. Xüsusilə, Azərbaycanın enerji balansında yanacaq əsaslı istehsalın dominatlığının və bərpa olunan enerji mənbələrinin payının aşağı səviyyədə qalmasının səbəbləri – hidroenerji potensialın azalması, infrastrukturun modernləşdirilməsinin gecikməsi və investisiya mühitinin qeyri-kafi olması – analitik yanaşma ilə təhlil edilmişdir. Nəticədə atmosferə atılan tullantıların qlobal emissiyanın 0,12%-ni təşkil etməsi müəyyən edilmişdir. Eyni zamanda, dövlətin təşviqedici siyasəti, vergi güzəştləri, yaşıl subsidiyalar və innovativ texnoloji həllərin tətbiqi yolu ilə yaşıl enerjiyə keçidin sürətləndirilməsi perspektivləri təhlil edilmiş və gələcək fəaliyyət istiqamətləri haqqında tövsiyələr verilmişdir.

The article analyzes the strategic importance of renewable energy sources in preventing environmental pollution and combating climate change. It has been confirmed by scientific literature and reports that the continuous increase in carbon emissions into the atmosphere has led to an average temperature increase of 0.5°C over the past 30 years and, according to future forecasts, may lead to exceeding the 1.5°C limit. The article, referring to the reports of the International Energy Agency and IPCC, extensively analyzes the scientific basis for increasing the share of renewable energy and its implementation mechanisms to reduce greenhouse gases. In particular, the reasons for the dominance of fuel-based production in the energy balance of Azerbaijan and the low share of renewable energy sources—the decline in hydropower potential, the delay in infrastructure modernization, and the insufficient investment climate—are analyzed with an analytical approach. At the same time, the prospects for accelerating the transition to green energy through the state s incentive policy, tax breaks, green subsidies, and the application of innovative technological solutions are analyzed, and recommendations are given in future directions of action

В статье анализируется стратегическое значение возобновляемых источников энергии в предотвращении загрязнения окружающей среды и борьбе с изменением климата. Научная литература и отчеты подтверждают, что непрерывное увеличение выбросов углерода в атмосферу привело к среднему повышению температуры на 0,5°C за последние 30 лет и, согласно будущим прогнозам, может привести к превышению лимита в 1,5°C. В статье, ссылаясь на отчеты Международного энергетического агентства и МГЭИК, подробно анализируются научные основы увеличения доли возобновляемой энергии и механизмы ее внедрения для сокращения выбросов парниковых газов. В частности, с помощью аналитического подхода анализируются причины доминирования топливно-энергетического производства в энергобалансе Азербайджана и низкой доли возобновляемых источников энергии — снижение гидроэнергетического потенциала, задержка модернизации инфраструктуры и недостаточный инвестиционный климат. В то же время анализируются перспективы ускорения перехода к зеленой энергетике за счет стимулирующей политики государства, налоговых льгот, зеленых субсидий и применения инновационных технологических решений, а также даются рекомендации по будущим направлениям действий.