AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASINDA İNKLÜZİV TƏHSİL ŞƏRAİTİNDƏ MÜXTƏLİF NÖV XÜSUSİ TƏLƏBATLARI OLAN UŞAQLAR QRUPLARININ TƏDRİSİNƏ METODOLOJİ YANAŞMALAR

Təhsil siyasətinin prioritet sahəsi kimi inklüziv təhsilin artan əhəmiyyətini nəzərə alaraq, bu məqalə Azərbaycanda inklüziv təhsil şəraitində müxtəlif növ əlilliyi olan uşaq qruplarının təhsilinə metodiki yanaşmaları araşdırır. Məqalədə müxtəlif əlillik növlərinə uyğunlaşdırılmış hansı metodiki yanaşmaların ümumi təhsil mühiti kontekstində məktəb yaşlı uşaqlar üçün yüksək keyfiyyətli inklüziv təhsilin təmin edilməsində ən böyük effektivliyi nümayiş etdirdiyi sualı ünvanlanır. Tədqiqatın məqsədi sağlamlıq imkanları məhdud uşaqların ümumi təhsil mühitinə səmərəli inteqrasiyasını təmin edən metodoloji yanaşmaları sistemləşdirmək və nəzəri cəhətdən əsaslandırmaqdır. Tədqiqatın məqsədlərinə tənzimləyici bazanın təhlili, mövcud metodoloji yanaşmaların müəyyən edilməsi və təsnifləşdirilməsi, onların tətbiqi imkanlarının qiymətləndirilməsi və diferensiallaşdırılmış təlimin nəzəri modelinin işlənib hazırlanması daxildir. Tədqiqatda istifadə olunan metodlara elmi ədəbiyyatın, normativ sənədlərin təhlili, sistemli və müqayisəli təhlil daxildir. Tədqiqat Azərbaycan Respublikasının inklüziv təhsil mühitində sağlamlıq imkanları məhdud uşaqların təhsili üçün fərdiləşdirilmiş strategiyaları müəyyən etmişdir. Xüsusi təhsil və inklüziv təhsil sahəsində mövcud təcrübələrin və elmi nəşrlərin təhlili əlilliyi olan uşaqların hər bir qrupunun xüsusi təhsil ehtiyaclarını nəzərə almaqla nozoloji prinsipə əsaslanan təsnifatın hazırlanmasına imkan verdi.

In view of the increasing importance of inclusive education as a priority area of educational policy, this article is devoted to the study of methodological approaches to teaching groups of children with different types of disabilities in the context of inclusive education in Azerbaijan. The paper raises the research question of which methodological approaches, adapted to various types of disabilities, demonstrate the greatest effectiveness in ensuring high-quality inclusive education for school-age children in the context of a common educational space. The purpose of the study is to systematize and theoretically substantiate methodological approaches that ensure the effective integration of children with disabilities into the educational space. The objectives of the study include the analysis of the regulatory framework, the identification and classification of existing methodological approaches, the assessment of their applicability and the development of a theoretical model of differentiated education. As methods in the course of the study, the analysis of scientific literature, regulatory documents, system and comparative analysis were carried out. The results of the study consist in identifying individual strategies for teaching children with disabilities within the framework of the inclusive educational environment of the Republic of Azerbaijan. The analysis of existing practice and scientific publications in the field of special pedagogy and inclusive education carried out in the study made it possible to develop a classification based on the nosological principle, taking into account the specifics of the educational needs of each group of children with disabilities.

Ввиду возрастающей значимости инклюзивного образования как приоритетного направления образовательной политики, данная статья посвящена исследованию методологических подходов к обучению групп детей с различными типами ограниченных возможностей здоровья в условиях инклюзивного образования в Азербайджане. В работе ставится исследовательский вопрос о том, какие именно методологические подходы, адаптированные к различным типам ограниченных возможностей здоровья, демонстрируют наибольшую эффективность в обеспечении качественного инклюзивного образования для детей школьного возраста в контексте общего образовательного пространства. Целью исследования является систематизация и теоретическое обоснование методологических подходов, обеспечивающих эффективную интеграцию детей с ограниченными возможностями здоровья в общеобразовательное пространство. Задачи исследования включают анализ нормативно-правовой базы, выявление и классификацию существующих методологических подходов, оценку их применимости и разработку теоретической модели дифференцированного обучения. В качестве методов в ходе исследования были проведены анализ научной литературы, нормативно-правовых документов, системный и сравнительный анализ. Результаты исследования заключаются в выявлении индивидуальных стратегий обучения детей с ограниченными возможностями здоровья в рамках инклюзивной образовательной среды Республики Азербайджан. Проведенный в исследовании анализ существующей практики и научных публикаций в области специальной педагогики и инклюзивного образования позволил разработать классификацию, основанную на нозологическом принципе с учетом специфики образовательных потребностей каждой группы детей с ограниченными возможностями здоровья.