ƏLAQƏLİ VERİLƏNLƏR BAZALARI

Cild 13, Say 3, 2025, səh. 121-126
Göndərildi: 28.10.2025 Qəbul edildi: 28.10.2025 Dərc edildi: 28.10.2025
DOI: Təyin edilməyib DİL: AZƏRBAYCAN
Müəlliflər
Xülasə
AZƏRBAYCANCA 272 söz
Verilənlər bazaları müasir kompüter sistemlərində məlumatların saxlanması və idarə edilməsi üçün istifadə olunur. Məlumat bazaları həyatımızın demək olar ki, bütün sahələrində iştirak edir: təhsil müəssisələrində, biznes və ya istehsalın idarə edilməsində, bank işində, elmi, mühəndislik və tibbi problemlərin həllində. Verilənlər bazaları böyük həcmli verilənləri mütəşəkkil və səmərəli şəkildə idarə etmək zərurətindən yaranmışdır. Metaverilənlər verilənlərin xüsusiyyətlərini və məlumatları birləşdirən əlaqələr toplusunu ehtiva edir. Məsələn, metaverilən hər bir məlumat elementinin adını, dəyərlərin növünü (rəqəm, tarix və ya mətn) saxlayır. Beləliklə, metaverilən verilənlər bazasında verilənlərin daha dolğun təsvirini təqdim edir. Metaverilən tərifini nəzərə alsaq, verilənlər bazası “özünü təsvir edən məlumat toplusu” kimi müəyyən edilə bilər. Məqalədə verilənlər bazası ilə inteqrasiya üsullarını araşdırmaq, verilənlərin emalı və saxlanmasını sürətləndirmək üçün onun sxeminin və sorğularının optimallaşdırılması ilə əlaqəli verilənlər bazasından verilənlərin NoSQL tipli verilənlər bazası formatına çevrilməsi üçün rəsmiləşdirilmiş üsullar toplusunun hazırlanmasından bəhs edilir.
Açar sözlər
#baza #sxem #əlaqə #struktur #informasiya #sorğu
CC BY 4.0

Bu məqalə Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) lisenziyası ilə qorunur. Bu lisenziya orijinal müəllif və mənbəyə istinad vermək şərtilə materialın kopyalanması, paylaşılması, adaptasiya edilməsi və yenidən paylanmasına icazə verir.

ƏLAQƏLİ VERİLƏNLƏR BAZALARI

Əli Səbzəliyev
XÜLASƏ
Verilənlər bazaları müasir kompüter sistemlərində məlumatların saxlanması və idarə edilməsi üçün istifadə olunur. Məlumat bazaları həyatımızın demək olar ki, bütün sahələrində iştirak edir: təhsil müəssisələrində, biznes və ya istehsalın idarə edilməsində, bank işində, elmi, mühəndislik və tibbi problemlərin həllində. Verilənlər bazaları böyük həcmli verilənləri mütəşəkkil və səmərəli şəkildə idarə etmək zərurətindən yaranmışdır. Metaverilənlər verilənlərin xüsusiyyətlərini və məlumatları birləşdirən əlaqələr toplusunu ehtiva edir. Məsələn, metaverilən hər bir məlumat elementinin adını, dəyərlərin növünü (rəqəm, tarix və ya mətn) saxlayır. Beləliklə, metaverilən verilənlər bazasında verilənlərin daha dolğun təsvirini təqdim edir. Metaverilən tərifini nəzərə alsaq, verilənlər bazası “özünü təsvir edən məlumat toplusu” kimi müəyyən edilə bilər. Məqalədə verilənlər bazası ilə inteqrasiya üsullarını araşdırmaq, verilənlərin emalı və saxlanmasını sürətləndirmək üçün onun sxeminin və sorğularının optimallaşdırılması ilə əlaqəli verilənlər bazasından verilənlərin NoSQL tipli verilənlər bazası formatına çevrilməsi üçün rəsmiləşdirilmiş üsullar toplusunun hazırlanmasından bəhs edilir.
AÇAR SÖZLƏR
baza sxem əlaqə struktur informasiya sorğu
Ədəbiyyat Siyahısı (8)
  1. Apte T., Ingle M., Goyal A.K. Column-Store Databases: Approaches and Opti¬ mization Techniques // International Journal of Data Mining and Knowledge Management Process. -2013. -Vol.3. -Pp.83-89.
  2. Coleman G. Normalizing not only way // Computerworld. -1989. -Vol.12. -Pp. 63-64.
  3. Hanus M. To Normalize or Denormalize, That is the Question // Int. CMG Conference. -1993
  4. Integrating a knowledge-based component into a physical database design sys¬tem / C.E. Dabrowski, D.K. Jefferson, J.V. Carlis, S.T. March // Information & Management. -1989. -Vol.17, no.2. -Pp.71-86.
  5. Mosin S.V., Zykin S.V. Truth space method for caching database queries // Modelirovanie i Analiz Informatsionnykh Sistem. -2015. -Vol.22, no.2. -Pp.248-258.
  6. Pavlo A., Aslett M. What’s Really New with NewSQL? // SIGMOD Rec. -2016. -Vol.45, no.2. -Pp.45-55.
  7. Rodgers U. Denormalization: Why, What, and How? // Database Programming & Design. -1989. -Vol.12. -Pp.46-53.
  8. William H. I. Information Engineering for the Practitioner: Putting Theory into Practice (Yourden Press Computing Series). -Englewood Cliffs, New Jersey: Prentice Hall, 1988. -294 pp
Məqaləyə İstinad Formatları
APA 7TH EDITION
Səbzəliyev, Ə. (2025). ƏLAQƏLİ VERİLƏNLƏR BAZALARI. NAXÇIVAN DÖVLƏT UNİVERSİTETİNİN ELMİ ƏSƏRLƏRİ, 13(3), 121-126.
VANCOUVER
Səbzəliyev Ə. ƏLAQƏLİ VERİLƏNLƏR BAZALARI. NAXÇIVAN DÖVLƏT UNİVERSİTETİNİN ELMİ ƏSƏRLƏRİ. 2025;13(3):121-126.
CHICAGO MANUAL OF STYLE
Səbzəliyev, Əli. "ƏLAQƏLİ VERİLƏNLƏR BAZALARI." NAXÇIVAN DÖVLƏT UNİVERSİTETİNİN ELMİ ƏSƏRLƏRİ 13, no. 3 (2025): 121-126.