TƏRBİYƏNİN NİKBİNLİK PRİNSİPİNİN BULLİNQİN QARŞISININ ALINMASINDAKI PEDAQOJİ İMKANLARI

Cild 13, Say 3, 2025, səh. 79-83
Göndərildi: 28.10.2025 Qəbul edildi: 28.10.2025 Dərc edildi: 28.10.2025
DOI: Təyin edilməyib DİL: AZƏRBAYCAN
Müəlliflər
Günay Məmmədzadə
Azərbaycan
AZERBAIJAN
Xülasə
AZƏRBAYCANCA 316 söz
Məqalədə müasir dövrdə məktəblərdə ciddi problemə çevrilmiş bullinq hallarından danışılır. Burada müxtəlif alim və tədqiqatçıların bullinq haqqındakı fikirlərinə əsaslanaraq bildirilir ki, bullinq bir və ya bir neçə şəxs tərəfindən özünümüdafiə qabiliyyəti az olan şagirdə dəfələrlə edilən şifahi, fiziki, psixoloji zorakılıq faktıdır. Bullinq qurbanın şəxsi inkişafına və akademik uğurlarına mane olduğu kimi, bullerin də mənfi obraz kimi böyüməsinə və gələcəkdə həm özünə həm də cəmiyyətə zərərli şəxs kimi formalaşmasına səbəb olur. Bullinq hallarına pedaqoji aspektdən yanaşılaraq bildirilir ki, bu tərbiyə prosesinin düzgün aparılmamasından qaynaqlanan bir hal olub elə həll yolu da tərbiyənin prinsiplərindən düzgün istifadə ilə mükündür. Bu xüsusda tərbiyənin nikbinlik prinsipinin imkanları xüsusilə genişdir. Nikbinlik prinsipi sinifdə müsbət mühitin yaradılması, şagirdlər arasında empatiya hissinin inkişaf etdirilməsi, motivasiya və özünəinamın yaradılması, münaqişələrin idarəolunması imkanlarına malikdir.
Nikbinlik prinsipinin ən üstün xüsusiyyətlərindən biri olan istənilən mənfi obrazdakı kiçik də olsa yaxşı xüsusiyyətin tapılması, gələcəyə doğru müsbət inamın formalaşdırılması halları bullerin yaxşı insan kimi formalaşdırılmasına, qurbanda isə özünəinam və özünəhörmət hallarının inkişaf etdirilməsinə səbəb olacaqdır ki, nəticə olaraq bu da öz növbəsində onları bullinqin iştirakçıları siyahısından çıxaracaqdır.
Açar sözlər
#bullinq #məktəb #tərbiyə #nikbinlik prinisipi #strategiyalar
CC BY 4.0

Bu məqalə Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) lisenziyası ilə qorunur. Bu lisenziya orijinal müəllif və mənbəyə istinad vermək şərtilə materialın kopyalanması, paylaşılması, adaptasiya edilməsi və yenidən paylanmasına icazə verir.

TƏRBİYƏNİN NİKBİNLİK PRİNSİPİNİN BULLİNQİN QARŞISININ ALINMASINDAKI PEDAQOJİ İMKANLARI

Günay Məmmədzadə
XÜLASƏ
Məqalədə müasir dövrdə məktəblərdə ciddi problemə çevrilmiş bullinq hallarından danışılır. Burada müxtəlif alim və tədqiqatçıların bullinq haqqındakı fikirlərinə əsaslanaraq bildirilir ki, bullinq bir və ya bir neçə şəxs tərəfindən özünümüdafiə qabiliyyəti az olan şagirdə dəfələrlə edilən şifahi, fiziki, psixoloji zorakılıq faktıdır. Bullinq qurbanın şəxsi inkişafına və akademik uğurlarına mane olduğu kimi, bullerin də mənfi obraz kimi böyüməsinə və gələcəkdə həm özünə həm də cəmiyyətə zərərli şəxs kimi formalaşmasına səbəb olur. Bullinq hallarına pedaqoji aspektdən yanaşılaraq bildirilir ki, bu tərbiyə prosesinin düzgün aparılmamasından qaynaqlanan bir hal olub elə həll yolu da tərbiyənin prinsiplərindən düzgün istifadə ilə mükündür. Bu xüsusda tərbiyənin nikbinlik prinsipinin imkanları xüsusilə genişdir. Nikbinlik prinsipi sinifdə müsbət mühitin yaradılması, şagirdlər arasında empatiya hissinin inkişaf etdirilməsi, motivasiya və özünəinamın yaradılması, münaqişələrin idarəolunması imkanlarına malikdir.
Nikbinlik prinsipinin ən üstün xüsusiyyətlərindən biri olan istənilən mənfi obrazdakı kiçik də olsa yaxşı xüsusiyyətin tapılması, gələcəyə doğru müsbət inamın formalaşdırılması halları bullerin yaxşı insan kimi formalaşdırılmasına, qurbanda isə özünəinam və özünəhörmət hallarının inkişaf etdirilməsinə səbəb olacaqdır ki, nəticə olaraq bu da öz növbəsində onları bullinqin iştirakçıları siyahısından çıxaracaqdır.
AÇAR SÖZLƏR
bullinq məktəb tərbiyə nikbinlik prinisipi strategiyalar
Ədəbiyyat Siyahısı (7)
  1. Craig,M.W.&Pepler, J.D. (2003). Identifying and targeting risk for involvement in bullying and victimization. USA.
  2. Hüseynzadə R., Əzizova Z., Əliyev S., Verdiyeva Ü. (2021) Pedaqogika “Dərslik” Bakı.
  3. Hüseynzadə R., Qəhrəmanova K. Tərbiyə, Hüquqi-normativ əsaslar. (2015) “Dərslik” Bakı.
  4. Макаренко А.С. (1957). Лекции о воспитании детей. Москва.
  5. Макаренко А.С. (1958) Методика организации воспитательного процесса. Мockва Изд. АПН РСФСР. Т.5.
  6. Olweus D. (1993) Bullying at school. What we know and what we can do? Norway: Blackwell Publishing.
  7. Azərbaycan Respublikası Elm və Təhsil Nazirliyi. Təhsil haqqında Azərbaycan Respublikasının qanunu. 2009. https://edu.gov.az/az/esas-senedler/tehsil-haqqinda-azerbaycan-respublikasinin-qanunu
Məqaləyə İstinad Formatları
APA 7TH EDITION
Məmmədzadə, G. (2025). TƏRBİYƏNİN NİKBİNLİK PRİNSİPİNİN BULLİNQİN QARŞISININ ALINMASINDAKI PEDAQOJİ İMKANLARI. NAXÇIVAN DÖVLƏT UNİVERSİTETİNİN ELMİ ƏSƏRLƏRİ, 13(3), 79-83.
VANCOUVER
Məmmədzadə G. TƏRBİYƏNİN NİKBİNLİK PRİNSİPİNİN BULLİNQİN QARŞISININ ALINMASINDAKI PEDAQOJİ İMKANLARI. NAXÇIVAN DÖVLƏT UNİVERSİTETİNİN ELMİ ƏSƏRLƏRİ. 2025;13(3):79-83.
CHICAGO MANUAL OF STYLE
Məmmədzadə, Günay. "TƏRBİYƏNİN NİKBİNLİK PRİNSİPİNİN BULLİNQİN QARŞISININ ALINMASINDAKI PEDAQOJİ İMKANLARI." NAXÇIVAN DÖVLƏT UNİVERSİTETİNİN ELMİ ƏSƏRLƏRİ 13, no. 3 (2025): 79-83.