KONTEKST ANLAYIŞININ PRAQMATİK TƏHLİLİNƏ DAİR

ON THE PRAGMATIC ANALYSIS OF THE CONCEPT OF CONTEXT
О ПРАГМАТИЧЕСКОМ АНАЛИЗЕ ПОНЯТИЯ КОНТЕКСТА
2025-ci il №3 Cild (132), səh. 33-38
Göndərildi: 01.07.2025 Qəbul edildi: 12.08.2025 Dərc edildi: 28.10.2025
DOI: 10.64400/ea25-3-06 DİL: AZƏRBAYCAN
Müəlliflər
Elnarə Putayeva
Azərbaycan Dillər Universiteti
AZERBAIJAN
Xülasə
AZƏRBAYCANCA 279 söz
Məlumdur ki, insanlar müxtəlif ictimai davranışlarını şifahi və ya yazılı formada həyata keçirə bilirlər. Nitq prosesi qayda və prinsiplər əsasında reallaşır və bu qayda və prinsipləri nəzərdən keçirdikdə, praqmatik istifadə şərtləri gündəmə gəlir. Praqmatika dilin kontekstdən asılı şəkildə öyrənilməsini və dilin kontekstdə nəzərdə tutulan şərtləri ödəyərək necə təzahür etməsini araşdırmağın vacib olduğunu iddia edir. Bu baxımdan məqalədə kontekst və praqmatika arasındakı bağlılıq təhlil olunur və araşdırılır. Ümumilikdə, bu sahədə aparılmış tədqiqatların təhlili göstərir ki, kontekst statik deyil, məna yaratma proseslərinin fəal iştirakçısıdır. Tədqiqatçılar linqvistik, koqnitiv, sosial-mədəni və situativ parametrlərə malik olan kontekstin çoxqatlı təbiətə sahib olduğunu xüsusi olaraq vurğulamışlar. Kontekstin bu cür qavranılması və tətbiq edilməsi mədəniyyətlərarası ünsiyyət, xarici dillərin tədrisi və süni intellekt kimi sahələr üçün əhəmiyyətli təsirə malik ola bilər. Tədqiqatlar davam etdikcə kontekst və praqmatika arasındakı qarşılıqlı əlaqənin təhlili insanlararası ünsiyyətin mürəkkəbliklərini açmağa xidmət edə bilər. Əldə olunmuş bu nəticələrdən xarici dilin tədrisi, mədəniyyətlərarası ünsiyyət və təbii dil emalı kimi sahələrdə istifadə oluna bilər.
ENGLISH 186 words
It is known that people can carry out various social behaviors orally or in writing. The speech process is carried out on the basis of rules and principles, and considering these rules and principles, pragmatic usage conditions come to the fore. Pragmatics claims that it is important to study the context-dependent learning of language and how language manifests itself by satisfying the conditions stipulated in the context. In this regard, the article analyzes and explores the relationship between context and pragmatics. In general, the analysis of research conducted in this field shows that context is not static, but is an active participant in the processes of meaning creation. Researchers have specifically emphasized the multilayered nature of context, which has linguistic, cognitive, socio-cultural and situational parameters. Such perception and application of context can have significant implications for fields such as intercultural communication, foreign language teaching and artificial intelligence. As research continues, the analysis of the interaction between context and pragmatics can serve to unravel the complexities of interpersonal communication. These results can be used in areas such as foreign language teaching, intercultural communication, and natural language processing.
РУССКИЙ 151 слов
Известно, что люди могут осуществлять различные формы социального поведения устно и письменно. Речевой процесс осуществляется на основе правил и принципов, и с учётом этих правил и принципов на первый план выходят прагматические условия использования. Прагматика утверждает важность изучения контекстно-зависимого изучения языка и того, как язык проявляет себя, удовлетворяя условиям, заданным контекстом. В этой связи в статье анализируется и исследуется взаимосвязь контекста и прагматики. В целом, анализ исследований, проведённых в этой области, показывает, что контекст не статичен, а является активным участником процессов создания смысла. Исследователи особо подчеркивают многослойную природу контекста, который обладает лингвистическими, когнитивными, социокультурными и ситуативными параметрами. Такое восприятие и применение контекста может иметь значительные последствия для таких областей, как межкультурная коммуникация, преподавание иностранных языков и искусственный интеллект. По мере продолжения исследований анализ взаимодействия контекста и прагматики может способствовать пониманию сложностей межличностного общения. Эти результаты могут быть использованы в таких областях, как преподавание иностранных языков, межкультурная коммуникация и обработка естественного языка.
Açar sözlər
#kontekst #praqmatika #linqvistik #qeyri-linqvistik #deyim #məzmun
CC BY 4.0

Bu məqalə Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) lisenziyası ilə qorunur. Bu lisenziya orijinal müəllif və mənbəyə istinad vermək şərtilə materialın kopyalanması, paylaşılması, adaptasiya edilməsi və yenidən paylanmasına icazə verir.

KONTEKST ANLAYIŞININ PRAQMATİK TƏHLİLİNƏ DAİR

ON THE PRAGMATIC ANALYSIS OF THE CONCEPT OF CONTEXT
О ПРАГМАТИЧЕСКОМ АНАЛИЗЕ ПОНЯТИЯ КОНТЕКСТА
Elnarə Putayeva | DOI: 10.64400/ea25-3-06
XÜLASƏ
Məlumdur ki, insanlar müxtəlif ictimai davranışlarını şifahi və ya yazılı formada həyata keçirə bilirlər. Nitq prosesi qayda və prinsiplər əsasında reallaşır və bu qayda və prinsipləri nəzərdən keçirdikdə, praqmatik istifadə şərtləri gündəmə gəlir. Praqmatika dilin kontekstdən asılı şəkildə öyrənilməsini və dilin kontekstdə nəzərdə tutulan şərtləri ödəyərək necə təzahür etməsini araşdırmağın vacib olduğunu iddia edir. Bu baxımdan məqalədə kontekst və praqmatika arasındakı bağlılıq təhlil olunur və araşdırılır. Ümumilikdə, bu sahədə aparılmış tədqiqatların təhlili göstərir ki, kontekst statik deyil, məna yaratma proseslərinin fəal iştirakçısıdır. Tədqiqatçılar linqvistik, koqnitiv, sosial-mədəni və situativ parametrlərə malik olan kontekstin çoxqatlı təbiətə sahib olduğunu xüsusi olaraq vurğulamışlar. Kontekstin bu cür qavranılması və tətbiq edilməsi mədəniyyətlərarası ünsiyyət, xarici dillərin tədrisi və süni intellekt kimi sahələr üçün əhəmiyyətli təsirə malik ola bilər. Tədqiqatlar davam etdikcə kontekst və praqmatika arasındakı qarşılıqlı əlaqənin təhlili insanlararası ünsiyyətin mürəkkəbliklərini açmağa xidmət edə bilər. Əldə olunmuş bu nəticələrdən xarici dilin tədrisi, mədəniyyətlərarası ünsiyyət və təbii dil emalı kimi sahələrdə istifadə oluna bilər.
ABSTRACT
It is known that people can carry out various social behaviors orally or in writing. The speech process is carried out on the basis of rules and principles, and considering these rules and principles, pragmatic usage conditions come to the fore. Pragmatics claims that it is important to study the context-dependent learning of language and how language manifests itself by satisfying the conditions stipulated in the context. In this regard, the article analyzes and explores the relationship between context and pragmatics. In general, the analysis of research conducted in this field shows that context is not static, but is an active participant in the processes of meaning creation. Researchers have specifically emphasized the multilayered nature of context, which has linguistic, cognitive, socio-cultural and situational parameters. Such perception and application of context can have significant implications for fields such as intercultural communication, foreign language teaching and artificial intelligence. As research continues, the analysis of the interaction between context and pragmatics can serve to unravel the complexities of interpersonal communication. These results can be used in areas such as foreign language teaching, intercultural communication, and natural language processing.
АННОТАЦИЯ
Известно, что люди могут осуществлять различные формы социального поведения устно и письменно. Речевой процесс осуществляется на основе правил и принципов, и с учётом этих правил и принципов на первый план выходят прагматические условия использования. Прагматика утверждает важность изучения контекстно-зависимого изучения языка и того, как язык проявляет себя, удовлетворяя условиям, заданным контекстом. В этой связи в статье анализируется и исследуется взаимосвязь контекста и прагматики. В целом, анализ исследований, проведённых в этой области, показывает, что контекст не статичен, а является активным участником процессов создания смысла. Исследователи особо подчеркивают многослойную природу контекста, который обладает лингвистическими, когнитивными, социокультурными и ситуативными параметрами. Такое восприятие и применение контекста может иметь значительные последствия для таких областей, как межкультурная коммуникация, преподавание иностранных языков и искусственный интеллект. По мере продолжения исследований анализ взаимодействия контекста и прагматики может способствовать пониманию сложностей межличностного общения. Эти результаты могут быть использованы в таких областях, как преподавание иностранных языков, межкультурная коммуникация и обработка естественного языка.
AÇAR SÖZLƏR
kontekst praqmatika linqvistik qeyri-linqvistik deyim məzmun
Ədəbiyyat Siyahısı (18)
  1. Bach, K., & Harnish, R. M. (1979). Linguistic communication and speech acts. MIT Press.
  2. Dash, N. S. (2008). Context and Contextual Word Meaning. SKSE Journal of Theoretical Linguistic, 21–31.
  3. Dijk, T. A. Van. (2009). Context Theory and the Fo- undation of Pragmatics. Nihongoyouron Gak- kai, 10: 1–13.
  4. Fillmore, C. J. (1997). Lectures on deixis. CSLI Publications.
  5. Halliday, M.A.K. & Hasan, R. (1976). Cohesion in English. London: Longman.
  6. Harmer, J. (2007). How to Teach English, Edinburgh: Pearson Education Limited.
  7. Huang, Y. (2014). Pragmatics. Oxford University Press.
  8. Jiangli, Su. (2021). Context and Pragmatics. In: Education Quarterly Reviews, Vol.4, No.4, 392-396. DOI: 10.31014/aior.1993.04.04.401
  9. Jurafsky, D., & Martin, J. H. (2023). Speech and language processing (3rd ed.). Pearson.
  10. Mey, J. L. (2001). Pragmatics: an Introduction. Massachussetts: Blackwell Publishers Limited.
  11. Moyer, Melissa G. (1996) Pragmatics, the state of the art: a talk with Jef Verschueren. Links & Letters, 12-140.
  12. Nunan, D. (1993). Introducing Discourse Analysis London: The Penguin Group.
  13. Poznan, Roman Kopytko. (2004) What is wrong with modern accounts of context in linguistics. Views, Sept, 45-60.
  14. Richard, J.C. dan R. Schmidt. (2002) Longman Dictionary of Language Teaching and Applied Linguistics, (3rd edition). London: Pearson Education Limited.
  15. Song, L. (2010). The Role of Context in Discourse Analysis. Journal of Language Teaching and Research, 1 (6): 876-879. https://doi.org/10. 4304/jltr.1.6.876-879
  16. Van Dijk, Tenu A. (2008) Context Theory and the Foundation of Pragmatics. 10, 1- 13.
  17. Verhagen, A. (1977). Context, Meaning, and Interpretation in a Practical Approach to Linguistics. Sage.
  18. Wolf, G. (1989). Malinowski’s Context of Situation. Language and Communication, Vol. 9, No.4, 259- 267.
Məqaləyə İstinad Formatları
APA 7TH EDITION
Putayeva, E. (2025). KONTEKST ANLAYIŞININ PRAQMATİK TƏHLİLİNƏ DAİR. NAXÇIVAN DÖVLƏT UNİVERSİTETİNİN ELMİ ƏSƏRLƏRİ, 132(3), 33-38. https://doi.org/10.64400/ea25-3-06
VANCOUVER
Putayeva E. KONTEKST ANLAYIŞININ PRAQMATİK TƏHLİLİNƏ DAİR. NAXÇIVAN DÖVLƏT UNİVERSİTETİNİN ELMİ ƏSƏRLƏRİ. 2025;132(3):33-38. https://doi.org/10.64400/ea25-3-06
CHICAGO MANUAL OF STYLE
Putayeva, Elnarə. "KONTEKST ANLAYIŞININ PRAQMATİK TƏHLİLİNƏ DAİR." NAXÇIVAN DÖVLƏT UNİVERSİTETİNİN ELMİ ƏSƏRLƏRİ 132, no. 3 (2025): 33-38. https://doi.org/10.64400/ea25-3-06