AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASINDA ƏHALİNİN SOSİAL MÜDAFİƏSİNİN TƏŞKİLİNİN AKTUAL-STRATEJİ MƏSƏLƏLƏRİ

ACTUAL-STRATEGIC ISSUES OF THE ORGANIZATION OF THE POPULATION'S SOCIAL PROTECTION IN THE REPUBLIC OF AZERBAIJAN
АКТУАЛЬНО-СТРАТЕГИЧЕСКИЕ ВОПРОСЫ ОРГАНИЗАЦИИ СОЦИАЛЬНОЙ ЗАЩИТЫ НАСЕЛЕНИЯ В АЗЕРБАЙДЖАНСКОЙ РЕСПУБЛИКЕ
2025-ci il № 2 Cild (131), səh. 106-118
Göndərildi: 07.05.2025 Qəbul edildi: 10.06.2025 Dərc edildi: 27.06.2025
DOI: 10.64400/ndueej.044 DİL: AZƏRBAYCAN
Müəlliflər
Emin Əlirzayev
Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti
AZERBAIJAN
Xülasə
AZƏRBAYCANCA 344 söz
Tədqiqatın məqsədi – Azərbaycan Respublikasında sosial müdafiənin təkmilləşdirilməsi ilə bağlı aktual problem istiqamətlərinin strateji prizmadan elmi təhlili şəraitində sosial müdafiənin əsasını təşkil edən spesifik sahələr üzrə aktual aspektlər və meyarlar müstəvisində təkmilləşmə üçün həlledici məsələlərin elmi əsaslandırılmış şəkildə əks etdirilməsidir.
Tədqiqatın metodologiyası – müvafiq milli normativ baza, sahə üzrə beynəlxalq hesabatlılıq göstəriciləri və məlumatları, beynəxalq səviyyədə nəzəri-elmi baxışlar və rəsmi statistik göstəricilər üzərində kəmiyyət metodlarının da zəruri tətbiqilə ümumi elmi təhlil metodlarından istifadə olunmasına əsaslanır.
Tədqiqatın nəticələri – müasir şəraitdə Azərbaycanda sosial müdafiə sisteminin əsas mexanizmləri üzərində təkmilləşdirilmələr aparılması zəruri hesab edilən istiqamətləri əks etdirməkdədir.
Tədqiqatın tətbiqi əhəmiyyəti – tədqiqat çərçivəsində gəlinən nəticələrin Azərbaycanda sosial müdafiə islahatlarının növbəti perspektivdə ən vacib istiqamətlərdə təkmilləşdirilməsinin aparılması üçün aktual idarəetmə konturlarını nəzərdə tutmasındadır.
Tədqiqatın orijinallığı və elmi yeniliyi – Azərbaycan Respublikasının sosial müdafiə modeli nümunəsində sosial müdafiənin növbəti effektiv inkişafı üçün onun təşkili ilə bağlı aktual problemlərin və aspektlərin nəzərə əsaslara söykənməklə, təcrübədə də özünü göstərmiş əsas istiqamətlərinin, təkmilləşdirilmə üçün başlıca meyarların müəyyənləşdirilməsinin və bu məqsədlə yerli şəraitdə sosial müdafiənin islahat obyektinə alınması zəruri hesab etdiyimiz tənzimləmə elementlərinin strateji yanaşmada xəritəsinin verilməsidir.
ENGLISH 268 words
The purpose of the study is to scientifically substantiate the key issues for improvement in the specific areas that form the basis of social protection in the context of scientific analysis of the current problem areas related to the improvement of social protection in the Republic of Azerbaijan from a strategic perspective, reflecting the current aspects and criteria for improvement in specific areas that form the basis of social protection.
The methodology of the study is based on the use of general scientific analysis methods with the necessary application of quantitative methods on the relevant national regulatory framework, international reporting indicators and data in the field, theoretical and scientific views at the international level and official statistical indicators.
The results of the study reflect the directions considered necessary to improve the main mechanisms of the social protection system in Azerbaijan in modern conditions.
The applied significance of the study is that the results obtained within the framework of the study provide current management contours for improving social protection reforms in Azerbaijan in the most important directions in the next perspective.
The originality and scientific novelty of the research is the consideration of the current problems and aspects related to the organization of social protection for the further effective development of the social protection model of the Republic of Azerbaijan, based on the principles, the determination of the main directions that have been demonstrated in practice, the main criteria for improvement, and the provision of a strategic approach map of the regulatory elements that we consider necessary to include social protection as an object of reform in local conditions.
РУССКИЙ 187 слов
Целью исследования является научное обоснование ключевых вопросов совершенствования с точки зрения современных аспектов и критериев в конкретных областях, составляющих основу социальной защиты, в контексте научного анализа современных проблемных областей, связанных с совершенствованием социальной защиты в Азербайджанской Республике со стратегической точки зрения.
Методология исследования основана на использовании общенаучных методов анализа с обязательным применением количественных методов на соответствующей национальной нормативной базе, международных отчетных показателях и данных в данной области, теоретических и научных взглядах на международном уровне, официальных статистических показателях.
Результаты исследования отражают направления, считающиеся необходимыми для совершенствования основных механизмов системы социальной защиты в Азербайджане в современных условиях.
Прикладная значимость исследования заключается в том, что полученные в рамках исследования результаты дают актуальные управленческие контуры для совершенствования реформ социальной защиты в Азербайджане по наиболее важным направлениям в будущем.
Оригинальность и научная новизна исследования основана на обосновании актуальных проблем и аспектах, связанных с ее организацией для дальнейшего эффективного развития модели социальной защиты на примере модели социальной защиты Азербайджанской Республики, основных направлений, проявивших себя на практике, выявлении основных критериев совершенствования, а также с этой целью в стратегическом подходе дано отображение регуляторных элементов, которые мы считаем необходимыми для реформирования социальной защиты в местных условиях.
Açar sözlər
#sosial müdafiə #sosial müdafiənin təşkili #sosial müdafiənin təkmilləşdirilməsi #sosial müdafiə mexanimləri #sosial müdafiədə prioritetlər
CC BY 4.0

Bu məqalə Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) lisenziyası ilə qorunur. Bu lisenziya orijinal müəllif və mənbəyə istinad vermək şərtilə materialın kopyalanması, paylaşılması, adaptasiya edilməsi və yenidən paylanmasına icazə verir.

AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASINDA ƏHALİNİN SOSİAL MÜDAFİƏSİNİN TƏŞKİLİNİN AKTUAL-STRATEJİ MƏSƏLƏLƏRİ

ACTUAL-STRATEGIC ISSUES OF THE ORGANIZATION OF THE POPULATION'S SOCIAL PROTECTION IN THE REPUBLIC OF AZERBAIJAN
АКТУАЛЬНО-СТРАТЕГИЧЕСКИЕ ВОПРОСЫ ОРГАНИЗАЦИИ СОЦИАЛЬНОЙ ЗАЩИТЫ НАСЕЛЕНИЯ В АЗЕРБАЙДЖАНСКОЙ РЕСПУБЛИКЕ
Emin Əlirzayev | DOI: 10.64400/ndueej.044
XÜLASƏ
Tədqiqatın məqsədi – Azərbaycan Respublikasında sosial müdafiənin təkmilləşdirilməsi ilə bağlı aktual problem istiqamətlərinin strateji prizmadan elmi təhlili şəraitində sosial müdafiənin əsasını təşkil edən spesifik sahələr üzrə aktual aspektlər və meyarlar müstəvisində təkmilləşmə üçün həlledici məsələlərin elmi əsaslandırılmış şəkildə əks etdirilməsidir.
Tədqiqatın metodologiyası – müvafiq milli normativ baza, sahə üzrə beynəlxalq hesabatlılıq göstəriciləri və məlumatları, beynəxalq səviyyədə nəzəri-elmi baxışlar və rəsmi statistik göstəricilər üzərində kəmiyyət metodlarının da zəruri tətbiqilə ümumi elmi təhlil metodlarından istifadə olunmasına əsaslanır.
Tədqiqatın nəticələri – müasir şəraitdə Azərbaycanda sosial müdafiə sisteminin əsas mexanizmləri üzərində təkmilləşdirilmələr aparılması zəruri hesab edilən istiqamətləri əks etdirməkdədir.
Tədqiqatın tətbiqi əhəmiyyəti – tədqiqat çərçivəsində gəlinən nəticələrin Azərbaycanda sosial müdafiə islahatlarının növbəti perspektivdə ən vacib istiqamətlərdə təkmilləşdirilməsinin aparılması üçün aktual idarəetmə konturlarını nəzərdə tutmasındadır.
Tədqiqatın orijinallığı və elmi yeniliyi – Azərbaycan Respublikasının sosial müdafiə modeli nümunəsində sosial müdafiənin növbəti effektiv inkişafı üçün onun təşkili ilə bağlı aktual problemlərin və aspektlərin nəzərə əsaslara söykənməklə, təcrübədə də özünü göstərmiş əsas istiqamətlərinin, təkmilləşdirilmə üçün başlıca meyarların müəyyənləşdirilməsinin və bu məqsədlə yerli şəraitdə sosial müdafiənin islahat obyektinə alınması zəruri hesab etdiyimiz tənzimləmə elementlərinin strateji yanaşmada xəritəsinin verilməsidir.
ABSTRACT
The purpose of the study is to scientifically substantiate the key issues for improvement in the specific areas that form the basis of social protection in the context of scientific analysis of the current problem areas related to the improvement of social protection in the Republic of Azerbaijan from a strategic perspective, reflecting the current aspects and criteria for improvement in specific areas that form the basis of social protection.
The methodology of the study is based on the use of general scientific analysis methods with the necessary application of quantitative methods on the relevant national regulatory framework, international reporting indicators and data in the field, theoretical and scientific views at the international level and official statistical indicators.
The results of the study reflect the directions considered necessary to improve the main mechanisms of the social protection system in Azerbaijan in modern conditions.
The applied significance of the study is that the results obtained within the framework of the study provide current management contours for improving social protection reforms in Azerbaijan in the most important directions in the next perspective.
The originality and scientific novelty of the research is the consideration of the current problems and aspects related to the organization of social protection for the further effective development of the social protection model of the Republic of Azerbaijan, based on the principles, the determination of the main directions that have been demonstrated in practice, the main criteria for improvement, and the provision of a strategic approach map of the regulatory elements that we consider necessary to include social protection as an object of reform in local conditions.
АННОТАЦИЯ
Целью исследования является научное обоснование ключевых вопросов совершенствования с точки зрения современных аспектов и критериев в конкретных областях, составляющих основу социальной защиты, в контексте научного анализа современных проблемных областей, связанных с совершенствованием социальной защиты в Азербайджанской Республике со стратегической точки зрения.
Методология исследования основана на использовании общенаучных методов анализа с обязательным применением количественных методов на соответствующей национальной нормативной базе, международных отчетных показателях и данных в данной области, теоретических и научных взглядах на международном уровне, официальных статистических показателях.
Результаты исследования отражают направления, считающиеся необходимыми для совершенствования основных механизмов системы социальной защиты в Азербайджане в современных условиях.
Прикладная значимость исследования заключается в том, что полученные в рамках исследования результаты дают актуальные управленческие контуры для совершенствования реформ социальной защиты в Азербайджане по наиболее важным направлениям в будущем.
Оригинальность и научная новизна исследования основана на обосновании актуальных проблем и аспектах, связанных с ее организацией для дальнейшего эффективного развития модели социальной защиты на примере модели социальной защиты Азербайджанской Республики, основных направлений, проявивших себя на практике, выявлении основных критериев совершенствования, а также с этой целью в стратегическом подходе дано отображение регуляторных элементов, которые мы считаем необходимыми для реформирования социальной защиты в местных условиях.
AÇAR SÖZLƏR
sosial müdafiə sosial müdafiənin təşkili sosial müdafiənin təkmilləşdirilməsi sosial müdafiə mexanimləri sosial müdafiədə prioritetlər
Ədəbiyyat Siyahısı (10)
  1. Disability, work and inclusion. (2022). https://doi.org/10.1787/1eaa5e9c-en (Müraciət tarixi: 05.03.2025)
  2. Dövlət sosial müdafiə fondunun 2025-ci il üçün büdcə layihəsinə Azərbaycan Respublikası Hesablama Palatasının Rəyi. (2024). AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI HESABLAMA PALATASI. 20.02 2025, https://sai.gov.az/files/DSMF_Rey_2025_-568171727.pdf
  3. Əhali-Azərbaycanən demoqrafik göstəriciləri: Əhalinin sayının dəyişməsi. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi. 15.03.2025, https://www.stat.gov.az/source/demoqraphy/
  4. İndeksləşdirmə əsasında artım gələn ilin əvvəlindən bütün pensiyalara şamil olunacaq. (16.12.2022). Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi. (Müraciət tarixi: 05.03.2025, from https://sosial.gov.az/media/xeberler/Indeksleshdirme-esasinda-artim-gelen-ilin-evvelinden-butun-pensiyalara-shamil-olunacaq_638218?hl=az
  5. Kangasniemi, M., Bhalla, G., Knowles, M., Pereira, K. C., & Gentilini, U. (2025). The role of social protection in achieving resilient and inclusive rural transformation. Global Food Security, 44, 100836. https://doi.org/10.1016/j.gfs.2025.100836 (SCOPUS bazası).
  6. Səhiyyə, sosial müdafiə, idman: Sosial müdafiə - Əhali arasında əlillik- Əlilliyi olan şəxslərin sayı. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi. 17.03.2025, https://www.stat.gov.az/source/healthcare/
  7. UNICEF. https://www.unicef.org/azerbaijan/media/4316/file/2023%20Budget%20Brief%20.pdf (Müraciət tarixi: 14.03.2025)
  8. Universal Social Protection: Universal pensions in Azerbaijan. In https://www.social-protection.org/gimi/ShowMainPage.action. International Labour Organization. https://www.social-protection.org/gimi/gess/Media.action;jsessionid=56GEXRFDpz1LYid1AoHKFaUnYXNRq2yp45riyCgMkpNul4dbBO_R!-1949509354?id=15663
  9. World Health Organization: WHO. (2020, January 27). Disability. https://www.who.int/health-topics/disability#tab=tab_1 (Müraciət tarixi: 14.03.2025)
  10. World Social Protection Report 2024-26: Universal social protection for climate action and a just transition. (2024). In International Labour Organization. Publications Production and Publishing Management Unit (PRODOC) of the ILO. (Müraciət tarixi: 13.03.2025), https://www.ilo.org/sites/default/files/2024-09/WSPR_2024_EN_WEB_1.pdf
Məqaləyə İstinad Formatları
APA 7TH EDITION
Əlirzayev, E. (2025). AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASINDA ƏHALİNİN SOSİAL MÜDAFİƏSİNİN TƏŞKİLİNİN AKTUAL-STRATEJİ MƏSƏLƏLƏRİ. NAXÇIVAN DÖVLƏT UNİVERSİTETİNİN ELMİ ƏSƏRLƏRİ, 131(2), 106-118. https://doi.org/10.64400/ndueej.044
VANCOUVER
Əlirzayev E. AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASINDA ƏHALİNİN SOSİAL MÜDAFİƏSİNİN TƏŞKİLİNİN AKTUAL-STRATEJİ MƏSƏLƏLƏRİ. NAXÇIVAN DÖVLƏT UNİVERSİTETİNİN ELMİ ƏSƏRLƏRİ. 2025;131(2):106-118. https://doi.org/10.64400/ndueej.044
CHICAGO MANUAL OF STYLE
Əlirzayev, Emin. "AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASINDA ƏHALİNİN SOSİAL MÜDAFİƏSİNİN TƏŞKİLİNİN AKTUAL-STRATEJİ MƏSƏLƏLƏRİ." NAXÇIVAN DÖVLƏT UNİVERSİTETİNİN ELMİ ƏSƏRLƏRİ 131, no. 2 (2025): 106-118. https://doi.org/10.64400/ndueej.044