SOVET DÖVRÜNDƏ NAXÇIVAN ƏDƏBİ MÜHİTİNDƏ QARABAĞ MÖVZUSUNUN ƏKS OLUNMASI (1924-1991)
Xülasə
Sovet dövründə (1924-1991) Naxçıvan ədəbi mühitində Qarabağ mövzusu mühüm yer tutmuşdur. Sovet ideologiyasının tətbiq etdiyi senzura səbəbindən yazıçılar və şairlər bu mövzunu birbaşa deyil, daha çox dolayı yollarla əks etdirmişlər. Poeziya, nəsr və dramaturgiya sahələrində Qarabağın tarixi, təbiəti, qəhrəmanlıq ruhu və xalqın ona bağlılığı təsvir olunmuşdur. Məmməd Araz, İslam Səfərli, Hüseyn İbrahimov, Məmmədağa Şirəliyev və Mirmehdi Seyidzadə kimi Naxçıvanlı ədiblər öz əsərlərində Qarabağ sevgisini ifadə etmişlər. Məmməd Arazın "Qarabağ şikəstəsi", İslam Səfərlinin "Qarabağım" şeiri, Hüseyn İbrahimovun "Zəfər yolu" romanı bu istiqamətdə yazılmış mühüm nümunələrdəndir. Dramaturgiya və publisistika sahələrində də Qarabağ məsələsinə toxunulmuş, vətənpərvərlik ruhunu gücləndirən əsərlər yazılmışdır. Məmməd Aslanın "Qarabağın səsi" və Hüseyn İbrahimovun "Sönməyən ocaqlar" pyesləri bu mövzuda diqqətəlayiq nümunələrdir. Bütün bu əsərlər Sovet ideologiyasının qoyduğu məhdudiyyətlərə baxmayaraq, Qarabağ sevgisini yaşatmış və xalqın milli ruhunu qorumağa xidmət etmişdir. 1980-ci illərdə milli ruhun yüksəlməsi ilə Qarabağ məsələsi daha açıq şəkildə ifadə olunmağa başlamış və bu dövrün ədəbiyyatı Qarabağın azadlıq mübarizəsində ideoloji əsas rolunu oynamışdır.