AZƏRBAYCANIN ÇOXVEKTORLU XARİCİ SİYASƏTİ VƏ AVROPA İLƏ STRATEJİ TƏRƏFDAŞLIĞIN YENİ ARXİTEKTURASI
Xülasə
Məqalədə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin rəhbərliyi altında həyata keçirilən çoxvektorlu xarici siyasət strategiyasının mahiyyəti və bu strategiyanın Qərbi Avropa ölkələri ilə münasibətlərin keyfiyyətcə yeni mərhələyə yüksəlməsində oynadığı rol kompleks şəkildə təhlil edilir. Araşdırmada Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində balanslaşdırıcı aktor kimi çıxış etməsini təmin edən siyasi-diplomatik mexanizmlər, eləcə də dövlətin suveren qərarvermə qabiliyyəti xüsusi vurğulanır. Enerji diplomatiyası Avropa İttifaqı ilə strateji tərəfdaşlığın əsas sütunlarından biri kimi qiymətləndirilir, xüsusilə 2022-ci ildən sonra Avropanın enerji təhlükəsizliyinin yenidən formalaşması kontekstində. Məqalədə iki statistik yanaşma paralel şəkildə təqdim olunur: birinci yanaşmaya əsasən Azərbaycan 14 ölkəyə qaz ixrac edir ki, onlardan 11-i Aİ üzv dövlətləridir; ikinci yanaşma isə ixrac coğrafiyasının Almaniya və Avstriya da daxil olmaqla 16 ölkəyədək genişlənməsini əhatə edir. Rəsmi çıxışlar, beynəlxalq hesabatlar və Avropa analitik mənbələri əsasında Azərbaycanın həm hərbi-siyasi, həm də iqtisadi baxımdan etibarlı və bərabərhüquqlu tərəfdaş statusu elmi əsaslarla sübut edilir.
Abstract (EN)
The article provides a comprehensive analysis of the essence of the multi-vector foreign policy strategy implemented under the leadership of the President of the Republic of Azerbaijan, Ilham Aliyev, and examines the role of this strategy in elevating relations with Western European countries to a qualitatively new stage. The study highlights the political and diplomatic mechanisms that enable Azerbaijan to act as a balancing actor within the international relations system, as well as the state’s sovereign decision-making capacity. Energy diplomacy is assessed as one of the main pillars of the strategic partnership with the European Union, particularly in the context of the reconfiguration of Europe’s energy security since 2022. The article presents two statistical approaches in parallel: according to the first approach, Azerbaijan exports gas to 14 countries, 11 of which are EU member states; the second approach covers the expansion of the export geography to up to 16 countries, including Germany and Austria. Based on official speeches, international reports, and European analytical sources, the study scientifically substantiates Azerbaijan’s status as a reliable and equal partner both in military-political and economic terms.
Резюме (RU)
В статье проводится комплексный анализ многовекторной внешней политики Азербайджанской Республики в период президентства Ильхама Алиева и её роли в формировании качественно нового уровня отношений с государствами Западной Европы. Особое внимание уделяется институциональным механизмам балансирования между глобальными и региональными центрами силы, а также способности Азербайджана выступать как суверенный и равноправный партнёр в системе международных отношений. Отдельный акцент сделан на энергетической дипломатии как ключевом инструменте укрепления стратегического диалога с Европейским союзом, особенно в контексте трансформации европейской энергетической безопасности после 2022 года. В статье рассматриваются два взаимодополняющих подхода: первый — согласно которому Азербайджан поставляет природный газ в 14 государств, из которых 11 являются странами ЕС; второй — отражающий расширение географии поставок до 16 государств, включая новые рынки Центральной и Западной Европы. На основе статистических данных, официальных заявлений Президента Азербайджанской Республики и зарубежных аналитических источников обосновывается тезис о том, что успешная реализация многовекторной стратегии позволила Азербайджану не только восстановить свою территориальную целостность, но и занять устойчивую позицию надёжного партнёра Европы в энергетической, транспортной и геополитической плоскостях.