YAXIN ŞƏRQDƏ MİQRASİYA VƏ TƏHLÜKƏSİZLİK: UĞURSUZ DÖVLƏTLƏRİN ROLU
Xülasə
Bu məqalə Yaxın Şərqdə miqrasiya ilə təhlükəsizlik arasındakı qarşılıqlı əlaqəni, xüsusilə uğursuz dövlətlərin rolu kontekstində sistemli şəkildə təhlil edir. Regionda uzunmüddətli siyasi qeyri-sabitlik, silahlı münaqişələr və dərin iqtisadi böhranlar məcburi miqrasiya axınlarının intensivləşməsinə səbəb olmaqla yanaşı, regional və beynəlxalq təhlükəsizlik mühitinə ciddi təsirlər göstərir. Məqalədə “uğursuz dövlət” anlayışının nəzəri çərçivəsi müəyyənləşdirilir və Suriya, Yəmən və İraq kimi ölkələrin bu kateqoriyaya daxil edilməsinin struktur və institusional səbəbləri izah olunur. Araşdırmada uğursuz dövlətlərin ərazi üzərində effektiv suveren nəzarəti həyata keçirə bilməməsi, qeyri-dövlət silahlı aktorları və terror təşkilatları üçün əlverişli mühit formalaşdırması, habelə əhalinin əsas sosial-iqtisadi ehtiyaclarını təmin etmək qabiliyyətinin zəifləməsi nəticəsində miqrasiya proseslərini necə stimullaşdırdığı analitik şəkildə göstərilir. Bununla yanaşı, miqrasiyanın qəbul edən və göndərən ölkələr üçün yaratdığı sosial, iqtisadi və təhlükəsizlik ölçülü nəticələr də çoxölçülü yanaşma əsasında qiymətləndirilir. Məqalə, uğursuz dövlətlərin yenidən qurulması, institusional potensialın gücləndirilməsi və miqrasiya axınlarının səmərəli idarə olunması üçün siyasət tövsiyələri irəli sürərək, miqrasiya ilə təhlükəsizlik arasındakı mürəkkəb və qarşılıqlı asılı münasibətin daha dərindən anlaşılmasına töhfə verməyi hədəfləyir.
Abstract (EN)
This article systematically analyzes the interaction between migration and security in the Middle East, particularly within the context of failed states. Prolonged political instability, armed conflicts, and deep economic crises in the region have intensified forced migration flows while simultaneously exerting serious impacts on regional and international security environments. The article establishes the theoretical framework of the concept of the “failed state” and explains the structural and institutional reasons behind the classification of countries such as Syria, Yemen, and Iraq within this category. The study analytically demonstrates how failed states stimulate migration processes through their inability to exercise effective sovereign control over territory, the creation of favorable environments for non-state armed actors and terrorist organizations, and the weakening of their capacity to meet the basic socio-economic needs of the population. In addition, the social, economic, and security-related consequences of migration for both sending and receiving countries are assessed through a multidimensional approach. By putting forward policy recommendations aimed at the reconstruction of failed states, the strengthening of institutional capacity, and the effective management of migration flows, the article seeks to contribute to a deeper understanding of the complex and interdependent relationship between migration and security.
Резюме (RU)
В данной статье систематически анализируется взаимосвязь между миграцией и безопасностью на Ближнем Востоке, особенно в контексте несостоявшихся государств. Длительная политическая нестабильность, вооружённые конфликты и глубокие экономические кризисы в регионе способствуют интенсификации вынужденных миграционных потоков, одновременно оказывая серьёзное воздействие на региональную и международную среду безопасности. В статье формируется теоретическая рамка понятия «несостоявшееся государство» и объясняются структурные и институциональные причины отнесения таких стран, как Сирия, Йемен и Ирак, к данной категории. В исследовании аналитически показано, каким образом неспособность несостоявшихся государств осуществлять эффективный суверенный контроль над территорией, формирование благоприятной среды для негосударственных вооружённых акторов и террористических организаций, а также ослабление их способности обеспечивать базовые социально-экономические потребности населения стимулируют миграционные процессы. Наряду с этим на основе многомерного подхода оцениваются социальные, экономические и связанные с безопасностью последствия миграции как для стран-источников, так и для стран приёма. Выдвигая политические рекомендации, направленные на восстановление несостоявшихся государств, укрепление институционального потенциала и эффективное управление миграционными потоками, статья стремится внести вклад в более глубокое понимание сложной и взаимозависимой связи между миграцией и безопасностью.