ALI TƏHSİLDƏ SİYASƏTİN FORMALAŞMASI VƏ TƏCRÜBƏSİNDƏ SÜNI İNTELLEKTİN İNTEQRASİYASININ ÇƏTİNLİKLƏRİ
Xülasə
Süni intellekt ali təhsilin sürətli transformasiyasında mühüm rol oynayır. Universitetlər öyrənmə, tədris və ümumi idarəetmə proseslərində texnologiyalardan geniş şəkildə yararlanmaqla yanaşı, süni intellektin ali təhsildə siyasətin formalaşması və təcrübəsinə təsiri hələ də tam şəkildə qiymətləndirilməmiş qalır. Süni intellektin siyasət qəbulu və tətbiqinə təsirini konkret nümunələrlə əks etdirən ədəbiyyat hələ vahid və sistemləşdirilmiş formada deyil; bu vəziyyət isə müxtəlif süni intellekt alətlərinin sürətlə inkişaf etməsi ilə əlaqələndirilə bilər. İndiyə qədər aparılan tədqiqatların əsas diqqəti süni intellekt alətlərinin tələbələrin və professor-müəllim heyətinin akademik dürüstlüyünə təsirinə yönəlmiş, lakin bu sahədə təklif olunan həllər hələ də tam və qəti formada qəbul edilməmişdir. Bu tədqiqatın nəticələri göstərir ki, süni intellekt təhsildə fərdi öyrənmə, dərhal rəy mexanizmi, innovasiyalar və idarəetmə səmərəliliyinin artmasına səbəb olmuşdur. Eyni zamanda aşağıdakı əsas çətinlikləri də vurğulayır: rəqəmsal savadlılığın aşağı olması, məhdud infrastruktur, etik problemlər, tənzimləyici çərçivənin olmaması, Sİ-nin qeyri-bərabər və istisnaedici tətbiqi, habelə məlumatlara icazəsiz giriş. Araşdırmanın nəticələri göstərir ki, süni intellektin ali təhsildə siyasətin formalaşması və tətbiqinə inteqrasiyası bir sıra ciddi çətinliklər yaradır. Bunlar arasında rəqəmsal savadlılıq səviyyəsinin aşağı olması, məhdud texnoloji infrastruktur, etik narahatlıqlar, tənzimləyici çərçivənin olmaması, texnologiyanın qeyri-bərabər və istisnaedici tətbiqi, habelə məlumatlara qeyri-qanuni giriş kimi problemlər ön plandadır. Bu çətinliklərin aradan qaldırılması məqsədilə tədqiqat bir sıra tövsiyələr irəli sürür. Tələbələr arasında texnologiyanın etik istifadəsinə dair ciddi tələblərin qoyulması, möhkəm və etibarlı texnoloji infrastrukturun yaradılması, müəllim və idarəetmə heyəti üçün davamlı peşəkar inkişaf və təlim proqramlarının təşkili, müvafiq tənzimləyici çərçivələrin işlənib hazırlanması və icrasının təmin edilməsi, idarəetmə orqanlarının aktiv cəlb olunması, eləcə də beynəlxalq səviyyədə akkreditə edilmiş məlumatların qorunması standartlarının qəbul edilməsi bu sahədə əsas addımlar kimi qəbul olunur.
Abstract (EN)
Artificial Intelligence (AI) contributes to the rapid transformation of higher education. While universities have leveraged technology in learning, instruction and general management, the impact of AI on policy formation and practice in higher education remains under-recognised. Specific literature illustrating the influence of Artificial Intelligence in policy formulation and practice is still unconsolidated, possibly due to accelerated innovations of various tools being witnessed. Significant attention has been paid to the effect of AI tools on the academic integrity of students and faculty work; however, the solutions proposed so far can not be adopted with finality. A qualitative approach was employed for this study, whereby literature from secondary sources, published within the last 10 years, was critically analysed. The findings of this study indicate that artificial intelligence has resulted in individualised teaching, an instant feedback mechanism, innovation and administrative efficiency. Also, it highlights some of the key challenges, such as a lack of digital literacy, constrained infrastructure, ethical concerns, a lack of a regulatory framework, unequal and exclusive deployment and unauthorized access to data. To alleviate the challenges that result from artificial intelligence integration in higher education policy formation and practice, this work recommends insisting on the ethical use of technology among students, installation of a robust technological infrastructure, professional development and training, enforcement of regulatory frameworks and engagement of governance boards and adopting internationally accredited data protection standards.
Резюме (RU)
Искусственный интеллект (ИИ) способствует быстрой трансформации высшего образования. В то время как университеты используют технологии в обучении, преподавании и общем управлении, влияние ИИ на формирование политики и практику в высшем образовании остается недостаточно признанным. Конкретная литература, иллюстрирующая влияние искусственного интеллекта на формулирование политики и практику, все еще не консолидирована, возможно, из-за наблюдаемых ускоренных инноваций различных инструментов. Значительное внимание было уделено влиянию инструментов ИИ на академическую честность студентов и преподавательского состава, однако предложенные до сих пор решения не могут быть приняты окончательно. Для этого исследования был использован качественный подход, при котором литература из вторичных источников, опубликованная менее 10 лет назад, была критически проанализирована. Результаты этого исследования указывают на то, что искусственный интеллект привёл к индивидуализированному обучению, механизму мгновенной обратной связи, инновациям и повышению административной эффективности. Кроме того, они подчёркивают ряд ключевых вызовов, таких как отсутствие цифровой грамотности, ограниченная инфраструктура, этические проблемы, отсутствие регуляторной базы, неравномерное и эксклюзивное внедрение, а также несанкционированный доступ к данным.Чтобы облегчить проблемы, возникающие в результате интеграции искусственного интеллекта в формирование политики и практику высшего образования, эта работа рекомендует настаивать на этическом использовании технологий среди студентов, установке надежной технологической инфраструктуры, профессиональном развитии и обучении, обеспечении соблюдения нормативной базы, вовлечении советов управления и принятии международно аккредитованных стандартов защиты данных.