MİL-MUĞAN İQTİSADİ RAYONUNDA KƏND MƏNTƏQƏLƏRİNİN PLANLAŞDIRILMASI VƏ YENİDƏN QURULMASI

Mil-Muğan iqtisadi rayonunda əhalinin yerləşməsində, təsərrüfat sahələrinin ərazi təşkilində kənd məskunlaşması aparıcı yer tutur. Kənd əhalisi arasında təbii artımın davamlı olaraq getməsi, əhalinin sayının artması yeni ev təsərrüfatlarının yaranmasını, kəndlərin ərazi cəhətdən genişlənməsini tələb edir. Bu proseslərin planlaşdırılması lazım gəlir. Tədqiqatın aparılmasında məqsəd – iqtisadi rayonda kəndlərin ərazi cəhətdən genişlənməsi, əhalinin məşğulluğunun təmin edilməsi, onlara sosial-mədəni xidmətlər göstərilməsinin təşkili istiqamətlərini öyrənmək, yaxın vaxtlarda bu sahələrdə yarana biləcək problemlərin həlli yollarını müəyyən etməkdir. Bu məqsədlərə çatmaq üçün aşağıdakı vəzifələrin həll edilməsi qarşıya qoyulmuşdur: (a) kənd məntəqələrinin iqtisadi və sosial-demoqrafik inkişafı prosesində planlaşdırma işlərinin aparılmasının vacibliyini göstərmək; (b) kənd məntəqələrinin yenidən qurulması prosesində nəzərə alınan istiqamətləri təhlil etmək; (c) kəndlərin ərazi cəhətdən genişlənməsi prosesində torpaq və su ehtiyatlarının səmərəli istifadəsi, yeni ev təsərrüfatları yaradılması istiqamətlərinin inzibati rayonlar üzrə müqayisəli təhlilini aparmaq; (d) kəndlərin sosial-demoqrafik inkişafı, əhalinin sosial-mədəni xidmətlərə tələbatının ödənilməsi, iş yerləri ilə təminatının perspektiv inkişaf yollarını tədqiq etmək. Məqalədə iqtisadi rayonda kəndlərin planlaşdırılmasının əsas istiqamətləri, onların həyata keçirilməsinin əhəmiyyəti, regional xüsusiyyətləri tədqiq edilmişdir. Hazırda dünyanın əksər ölkələrində, o cümlədən Azərbaycanın Qarabağ və Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonlarında yenidən məskunlaşma prosesində həyata keçirilən “ağılı kənd” layihəsinin əsas istiqamətlərinin regionda da tətbiqi məsələləri təhlil edilir. Kəndlərin planlaşdırılmasının aparılması onların davamlı inkişafının təmin edilməsi üçün mühüm amil hesab olunur

In the Mil-Mugan economic region, rural settlement occupies a leading place in the settlement of the population and the territorial organization of economic areas. The continuous natural increase in the rural population, the increase in the number of population requires the creation of new households, the territorial expansion of villages. These processes need to be planned. The purpose of the study is to study the directions of territorial expansion of villages in the economic region, ensuring employment of the population, organizing the provision of socio-cultural services to them, and to identify ways to solve problems that may arise in these areas soon. To achieve these goals, the following tasks were set: (a) to show the importance of carrying out planning work in the process of economic and socio-demographic development of rural settlements; (b) to analyze the directions taken into account in the process of reconstruction of rural settlements; (c) to conduct a comparative analysis of the directions of efficient use of land and water resources and the creation of new households in the process of territorial expansion of villages by administrative districts; (d) to study the prospective development paths of socio-demographic development of villages, meeting the needs of the population in socio-cultural services, and providing them with jobs. The article examines the main directions of village planning in the economic region, the importance of their implementation, and regional characteristics. The issues of applying the main directions of the "smart village" project, currently implemented in most countries of the world, including the Karabakh and East Zangezur economic regions of Azerbaijan, in the process of resettlement in the region, are analyzed. Planning of villages is considered an important factor in ensuring their sustainable development.

В Миль-Муганском экономическом регионе сельское поселение занимает ведущее место в расселении населения и территориальной организации хозяйственных зон. Непрерывный естественный прирост сельского населения, увеличение численности населения требуют создания новых домохозяйств, территориального расширения сечений. Эти процессы необходимо планировать. Цель исследования – изучение направлений территориального расширения сечений в экономическом регионе, обеспечение занятости населения, организация предоставления ему социально-культурных услуг, а также выявление путей решения проблем, которые могут возникнуть в этих районах в ближайшем будущем. Для достижения этих целей были поставлены следующие задачи: (а) показать важность проведения плановой работы в процессе экономико-социально-демографического развития сельских поселений; (б) проанализировать направления, учитываемые в процессе перестройки сельских поселений; (в) провести сравнительный анализ направлений эффективного использования земельных и водных ресурсов и создания новых домохозяйств в процессе территориального расширения сечений по административным районам; (d) изучить перспективные пути социально-демографического развития деревень, удовлетворяющие потребности населения в социально-культурных услугах и обеспечивающие его рабочими местами. В статье рассматриваются основные направления планирования деревень в экономическом регионе, важность их реализации и региональные особенности. Анализируются вопросы применения основных направлений проекта «умная деревня», реализуемого в настоящее время в большинстве стран мира, включая Карабахскую и Восточно-Зангезурскую экономические области Азербайджана, в процессе переселения в регион. Планирование деревень рассматривается как важный фактор обеспечения их устойчивого развития.