ERMƏNİ DAŞNAK QÜVVƏLƏRİNƏ QARŞI MÜBARİZƏDƏ ABBASQULU BƏY ŞADLİNSKİNİN HƏRBİ-SİYASİ ROLU

El qəhrəmanı Abbasqulu bəy Şadlinskinin 1917-1930-cu illərdəki hərbi-siyasi fəaliyyətini öyrənmək əhəmiyyətlidir. Məqalədə Azərbaycanın tarixi torpaqlarından biri olan Vedibasar mahalı haqqında məlumat verilir. Qırmızı taborun yaradılması, Abbasqulu bəy Şadlinskinin rəhbərliyi dövrü, bölgənin təhlükəsizliyinin təmin edilməsi ilə bağlı baş verən proseslər, təltif olunduğu orden və medallar qeyd edilmişdir. Həmçinin Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətin yaranmasından öncəki dövrdə Naxçıvan-İrəvan bölgəsində formalaşmış ilk türk-müsəlman höküməti Vedibasar Komitəsinin yaranması və fəaliyyəti əlavə edilmişdir. Erməni silahlı qüvvələrinin 1918-1920 – ci illərdə Azərbaycan xalqına qarşı həyata keçirdiyi soyqırım nəticəsində ərazidə baş verən hadisələr, deportasiyalar və yerli əhalinin ictimai-siyasi həyatındakı dəyişikliklər diqqətə çatdırılmışdır. Dövr üçün əhəmiyyətli olan arxiv sənədlərində qeydlər verilmiş və bölgədə baş verən hadisələr daha geniş təsvir edilmişdir. Erməni daşnaq qüvvələrinin Naxçıvan daxilinə və Şərur rayonu ərazisinə doğru irəliləməsinin qarşısını almaq üçün icra etdiyi hərbi-strateji təbdirlər əks olunmuşdur. Xalqın azadlıq, ərazi bütövlüyü uğrunda müdafiə hərəkatı yaratması və bunların nəticəsi təhlil edilmişdir. Şadlinskinin ictimai-siyasi çəkisi onun həm hərbi lider, həm də xalqın ortaq müqavimət simvolu olduğunu təsdiq edir. Vedi rayonunda kolxoz quruluşuna qarşı baş verən üsyanlar və Abbasqulu beyin yerli sakinlərlə görüşü də əlavə edilmişdir.

It is important to study the military-political activities of the national hero Abbasgulu bey Shadlinski in 1917-1930. The article provides information about the Vedibasar district, one of the historical lands of Azerbaijan. The establishment of the Red Battalion, the period of Abbasgulu bey Shadlinski's leadership, the processes related to ensuring the security of the region, the orders and medals awarded to him are noted. The establishment and activities of the Vedibasar Committee, the first Turkish-Muslim government formed in the Nakhchivan-Irevan region before the establishment of the Azerbaijan Democratic Republic, are also added. The events that occurred in the area as a result of the genocide committed by the Armenian armed forces against the Azerbaijani people in 1918-1920, the deportations and changes in the socio-political life of the local population are brought to attention. Notes are given in archive documents that are important for the period and the events that occurred in the region are described in more detail. The military-strategic measures taken by the Armenian Dashnak forces to prevent their advance into Nakhchivan and towards the territory of Sharur district are reflected. The creation of a defense movement by the people for freedom and territorial integrity and their results are analyzed. Shadlinsky's socio-political weight confirms that he is both a military leader and a symbol of the people's common resistance. The uprisings against the collective farm system in the Vedi district and the meeting of Abbasgulu bey with local residents are also added.

Важно изучить военно-политическую деятельность национального героя Аббасгулу-бея Шадлинского в 1917-1930 годах. В статье представлена информация о Ведибасарском районе, одном из исторических земель Азербайджана. Отмечается создание Красного батальона, период руководства Аббасгулу-бея Шадлинского, процессы, связанные с обеспечением безопасности региона, награжденные им ордена и медали. Также добавлены сведения о создании и деятельности Ведибасарского комитета, первого турецко-мусульманского правительства, сформированного в Нахчыванско-Иреванском регионе до образования Азербайджанской Демократической Республики. Охвачены события, произошедшие в регионе в результате геноцида, совершенного армянскими вооруженными силами против азербайджанского народа в 1918-1920 годах, депортации и изменения в социально-политической жизни местного населения. Приведены записи из архивных документов, имеющих важное значение для этого периода, и более подробно описаны события, происходившие в регионе. В статье отражены военно-стратегические меры, предпринятые армянскими дашнакскими силами для предотвращения их продвижения в Нахчыван и на территорию Шарурского района. Анализируется создание народным оборонительным движением за свободу и территориальную целостность и его результаты. Общественно-политический вес Шадлинского подтверждает, что он является одновременно и военачальником, и символом народного всеобщего сопротивления. Также добавлены события, связанные с восстаниями против колхозного хозяйства в Ведийском районе и встречей Аббасгулу-бея с местными жителями.