BAKI ŞƏHƏRİNİN ÖLKƏ MƏSKUNLAŞMA SİSTEMİNDƏ ROLU

Bakı şəhəri paytaxt mövqeyi, yüksək sosial-iqtisadi inkişafı ilə ölkə məskunlaşma sisteminin formalaşmasında əsas rol oynayır. Şəhərin sosial-iqtisadi və demoqrafik inkişafı onu ölkənin tək və əsas urbanizasiya mərkəzinə çevrilməsinə gətirib çıxarır. Nəticədə Azərbaycanın digər şəhər və rayonları ilə müqayisədə Bakı şəhərində əhali sürətlə artır, məskunlaşmada qütbləşmə prosesi davam edir. Siyahıyaalma materiallarına əsasən, 2019-cu ilədək Bakı şəhərinə ölkə daxilindən 425,3 min nəfər əhali miqrasiya etmişdir. Onların 393,7 min nəfəri və ya 92,6%-i şəhərlərdən, 31,6 min nəfəri və ya 7,4%-i kəndlərdən gələnlər təşkil etmişdir. Məqalədə tədqiqat aparılan 1979-2023-cü illər ərzində Bakı şəhərində əhali sayının artımı və urbanizasiya səviyyəsi ölkənin əhali sayı çox olan şəhərləri (Gəncə, Naxçıvan, Sumqayıt, Şirvan və Mingəçevir) üzrə eyni göstəricilərlə müqayisə olunmuşdur. Həmçinin şəhərin ölkə məskunlaşma sistemindəki rolu bir əsrdən çoxdur əsas gücə sahib olduğu - iqtisadi, sosial və siyasi aspektdə təhlil olunmuş, tədqiqat nəticəsində aşkar olunan problemlərin həlli yolları əsaslandırılmışdır.

The city of Baku, with its capital position and high socio-economic development, plays a key role in the formation of the country's settlement system. The socio-economic and demographic development of the city makes it the only and main urbanization center of the country. As a result, compared to the cities and regions of Azerbaijan, the population of Baku is increasing rapidly, and the process of population polarization continues. According to the 2019 census materials, 425,300 people migrated to Baku from within the country until 2019. 393.7 thousand people or 92.6% of them came from cities, 31.6 thousand people or 7.4% came from villages. In the article, the population growth and the level of urbanization in the city of Baku during the period of 1979-2023 were compared with the same indicators for the cities with the largest population of the country (Ganja, Nakhchivan, Sumgait, Shirvan and Mingachevir). Also, the role of the city in the country's settlement system, which has been the main force for more than a century - has been analyzed in economic, social and political aspects, and the solutions to the problems revealed as a result of research have been substantiated.

Город Баку, обладающий столичным положением и высоким социально-экономическим развитием, играет ключевую роль в формировании системы расселения страны. Социально-экономическое и демографическое развитие города делает его единственным и главным центром урбанизации страны. В результате, по сравнению с городами и районами Азербайджана, население Баку быстро увеличивается, и процесс поляризации населения продолжается. Согласно материалам переписи, до 2019 года в Баку из страны мигрировали 425,3 тыс. человек. Из городов приехали 393,7 тыс. человек, или 92,6%, из сел - 31,6 тыс. человек, или 7,4%. В статье прирост населения и уровень урбанизации в городе Баку в период 1979-2023 годов сравнивались с аналогичными показателями для городов с самым большим населением страны (Гянджа, Нахчыван, Сумгаит, Ширван и Мингячевир). Также проанализирована роль города в системе расселения страны, являющегося основной силой на протяжении более века, в экономическом, социальном и политическом аспектах, а также пути решения выявленных в результате исследований проблем. обосновано.