NAXÇIVAN DÖVLƏT UNİVERSİTETİNİN ELMİ ƏSƏRLƏRİ

İQTİSADİ ETİBARLILIĞA ƏSASLANAN RƏQƏMSALLAŞMADA SƏNAYE MÜƏSSİSƏSİNİN İNKİŞAF PRİNSİPLƏRİ

PRINCIPLES OF INDUSTRIAL ENTERPRISE DEVELOPMENT IN THE CONTEXT OF DIGITALIZATION BASED ON ECONOMIC RELIABILITY

Seymur RZALI (ORCID: https://orcid.org/0009-0001-6929-6001)

İl: 2026 Səhifə: 160-165 Cild: 2026-cı il №2 Cild (135)
PDF Yüklə

Xülasə

Məqalədə iqtisadi etibarlılığa əsaslanan rəqəmsallaşma şəraitində sənaye müəssisələrinin inkişaf prinsipləri tədqiq olunur. Mövzunun aktuallığı ondan ibarətdir ki, süni intellekt, böyük verilənlər, bulud hesablamaları, Əşyaların interneti və kiber-fiziki sistemlər istehsal proseslərinin təşkilini dəyişdirir və müəssisələrdən daha çevik, davamlı və ölçülə bilən idarəetmə mexanizmləri tələb edir. Tədqiqatın məqsədi rəqəmsal transformasiya şəraitində sənaye müəssisəsinin inkişaf mexanizmini iqtisadi etibarlılıq və səmərəlilik meyarları əsasında izah etmək, proses-texnoloji yanaşmanın tətbiq imkanlarını əsaslandırmaqdır. Araşdırmada sistemli yanaşma, müqayisəli təhlil, elmi mənbələrin ümumiləşdirilməsi və proses-texnoloji interpretasiya metodlarından istifadə edilmişdir. Müəyyən edilmişdir ki, rəqəmsallaşma sənaye müəssisələrində yalnız texnoloji yenilənmə deyil, həm də resursların etibarlılığı, biznes proseslərinin sinxronlaşdırılması, əks əlaqə mexanizminin qurulması və risklərin operativ monitorinqi ilə bağlı kompleks idarəetmə prosesidir. Nəticə etibarilə, rəqəmsal transformasiyanın səmərəli həyata keçirilməsi üçün müəssisələrdə metodoloji baza, göstəricilər sistemi, monitorinq mexanizmi və innovasiya davamlılığını təmin edən idarəetmə modeli formalaşdırılmalıdır.

Abstract (EN)

The article examines the development principles of industrial enterprises in the context of digitalization based on economic reliability. The relevance of the topic is determined by the fact that artificial intelligence, big data, cloud computing, the Internet of Things and cyber-physical systems are transforming the organization of production and require enterprises to develop more flexible, sustainable and measurable management mechanisms. The purpose of the study is to explain the development mechanism of an industrial enterprise under digital transformation through the criteria of economic reliability and efficiency, as well as to justify the applicability of a process-technological approach. The research uses a systems approach, comparative analysis, generalization of scientific sources and process-technological interpretation. The study shows that digitalization in industrial enterprises should not be understood merely as technological renewal; it is a complex management process related to resource reliability, synchronization of business processes, feedback mechanisms and operational risk monitoring. Consequently, the effective implementation of digital transformation requires enterprises to develop a methodological framework, a system of indicators, a monitoring mechanism and a management model that ensures innovation sustainability.

Резюме (RU)

В статье исследуются принципы развития промышленных предприятий в условиях цифровизации на основе экономической надежности. Актуальность темы определяется тем, что искусственный интеллект, большие данные, облачные вычисления, Интернет вещей и киберфизические системы меняют организацию производственных процессов и требуют от предприятий более гибких, устойчивых и измеримых механизмов управления. Цель исследования заключается в раскрытии механизма развития промышленного предприятия в условиях цифровой трансформации через критерии экономической надежности и эффективности, а также в обосновании возможностей применения процессно-технологического подхода. В исследовании использованы системный подход, сравнительный анализ, обобщение научных источников и процессно-технологическая интерпретация. Установлено, что цифровизация промышленных предприятий представляет собой не только технологическое обновление, но и комплексный управленческий процесс, связанный с надежностью ресурсов, синхронизацией бизнес-процессов, механизмами обратной связи и оперативным мониторингом рисков. Следовательно, эффективная цифровая трансформация требует формирования методологической базы, системы показателей, механизма мониторинга и модели управления, обеспечивающей инновационную устойчивость.

Açar sözlər: iqtisadi etibarlılıq, rəqəmsallaşma, sənaye müəssisəsi, innovativ inkişaf, proses-texnoloji yanaşma

İstinadlar

  1. Afanasev, A. A. (2023). Digitalization of industry: Theoretical foundations and research methodology. Journal of Economics, Entrepreneurship and Law, 13(8), 2537-2556.
  2. Akberdina, V. V. (2018). Digitalization of industrial markets: Regional characteristics. The Manager, 9(6), 78-87.
  3. Dyrdonova, A. N. (2020). Methodological foundations for managing the processes of innovative development of industrial enterprises in the context of digitalization. Journal of Economy and Business, 10-1(68), 120-123.
  4. Esina, A. R. (2025). Theoretical foundations of increasing the efficiency of industrial companies in the context of digitalization based on economic reliability. Omsk Scientific Bulletin. Series Society. History. Modernity, 10(3), 153-157.
  5. Fomin, N. Yu. (2020). Modeling and forecasting parameters of resource efficiency of territorial-production systems. Modern High Technologies, 9, 82-87.
  6. Frolov, V. G., Trofimov, O. V., & Martynova, T. S. (2020). Formation of a mechanism for the development of an industrial enterprise in the conditions of digitalization. Journal of Economics, Entrepreneurship and Law, 10(8), 2243-2262.
  7. Golovina, A. N., & Peshkova, A. A. (2023). Digitalization as a new principle of production organization. Economic and Social-Humanitarian Studies, 2(38), 15-24.
  8. OECD. (2024). OECD Digital Economy Outlook 2024 (Volume 1): Embracing the technology frontier. OECD Publishing.
  9. UNIDO. (2024). Industrial Development Report 2024: Turning challenges into sustainable solutions - The new era of industrial policy. United Nations Industrial Development Organization.
  10. World Bank. (2021). World Development Report 2021: Data for better lives. World Bank.
  11. Yakovleva, E. V., & Ilyina, Yu. S. (2021). Economic dynamics of industrial enterprises in the context of digitalization. Omsk Scientific Bulletin. Series Society. History. Modernity, 6(3), 114-120.