NAXÇIVAN DÖVLƏT UNİVERSİTETİNİN ELMİ ƏSƏRLƏRİ

NAXÇIVAN MUXTAR RESPUBLİKASINDA DÖVLƏT MALİYYƏSİ, DOTASİYA ASILILIĞI VƏ YOXSULLUQ RİSKİ

PUBLIC FINANCE, SUBSIDY DEPENDENCE AND POVERYY RISK IN THE NAKHCHIVAN AUTONOMOUS REPUBLIC

Elçin ƏLİBƏYLİ (ORCID: https://orcid.org/0009-0005-0656-3001)

İl: 2026 Səhifə: 134-141 Cild: 2026-cı il №2 Cild (135)
PDF Yüklə

Xülasə

Ünvanlı Dövlət Sosial Yardımı (ÜDSY) indikatorundan istifadə edərək, bu tədqiqat Naxçıvan Muxtar Respublikasında yoxsulluq riski, dövlət büdcələri və subsidiya asılılığı arasındakı əlaqələri qiymətləndirir. Tədqiqatın əsas məqsədi maliyyə köçürmələrinin və büdcə tutumunun qısa və uzunmüddətli perspektivdə sosial həssaslığa necə təsir etdiyini müəyyən etməkdir. Rəsmi yoxsulluq göstəriciləri müntəzəm olaraq mövcud olmadığı üçün ÜDSY əhatə dairəsi yoxsulluq riski üçün dolayı vasitə kimi istifadə edilmişdir. Empirik təhlildə 2007–2024-cü illər üzrə illik məlumatlar əsasında ARDL (2,1,1,1,0) modeli və Error Correction Model (ECM) yanaşması tətbiq olunmuşdur. Həm qısa, həm də uzunmüddətli perspektivdə Azərbaycan Respublikasının dövlət büdcəsindən Naxçıvan Muxtar Respublikasının büdcəsinə verilən subsidiyalar ÜDM-in artım tempinə statistik cəhətdən əhəmiyyətli təsir göstərir. Uzunmüddətli proqnozlar göstərir ki, subsidiyaların 1% artması ÜDM artımının təxminən 0,61% azalması ilə əlaqələndirilir ki, bu da onların "sosial bufer" rolunu təsdiqləyir. ÜDM-in əhatə dairəsinin genişləndirilməsi büdcə gəlirlərinin artması ilə üst-üstə düşür ki, bu da sosial təminat proqramlarının əhatə dairəsinin inkişafı ilə əlaqələndirilə bilər. ECM nəticələri göstərir ki, sistem tez bir zamanda tarazlığa qayıdıb və fiskal mexanizmlərin effektiv şəkildə işlədiyini təsdiqləyir. Ümumilikdə, tədqiqat fiskal siyasətin sosial sabitliyin qorunması üçün nə qədər vacib olduğunu və uzunmüddətli iqtisadi inkişaf təşəbbüslərini subsidiya siyasəti ilə əlaqələndirməyin nə qədər vacib olduğunu vurğulayır.

Abstract (EN)

Using the Targeted State Social Assistance (TSSA) indicator, this study assesses the relationship between poverty risk, state budgets, and subsidy dependency in the Nakhchivan Autonomous Republic. The main objective of the study is to determine how financial transfers and budget capacity affect social vulnerability in the short and long term. Since official poverty indicators are not routinely available, the TSSA coverage was used as a proxy for poverty risk. The empirical analysis applied the ARDL (2,1,1,1,0) model and the Error Correction Model (ECM) approach based on annual data for 2007–2024. Subsidies from the state budget of the Republic of Azerbaijan to the budget of the Nakhchivan Autonomous Republic have a statistically significant impact on GDP growth rates in both the short and long term. Long-term projections show that a 1% increase in subsidies is associated with a decrease in GDP growth of approximately 0.61%, which confirms their role as a "social buffer". The expansion of GDP coverage coincides with an increase in budget revenues, which can be attributed to the development of the coverage of social security programs. The ECM results show that the system quickly returned to equilibrium and confirm that fiscal mechanisms are working effectively. Overall, the study highlights the importance of fiscal policy for maintaining social stability and the importance of linking long-term economic development initiatives with subsidy policies.

Açar sözlər: dövlət maliyyəsi, dotasiya asılılığı, yoxsulluq riski, ÜDSY, ARDL/ECM modeli, Naxçıvan MR

İstinadlar

  1. Boret, N., Gawande, K., & Kobb, D. P. (2021). Can decentralization lower poverty? Cambodias Commune and Sangkat Fund. World Development, 146, 105548.
  2. Sanogo, T. (2019). Does fiscal decentralization enhance citizens access to public services and reduce poverty? Evidence from Cote dIvoire municipalities in a conflict setting. World Development, 113, 204–221.
  3. Siburian, M. E. (2022). The link between fiscal decentralization and poverty: Evidence from Indonesia. Journal of Asian Economics, 81, 101493.
  4. Tang, C.T., Wong, C. Y., & Delas Alas, O. B. (2024). Effect of intergovernmental transfers on income and poverty rates: Evidence from the Philippines. World Development, 173, 106420.
  5. Tirtosuharto, D. (2022). The impact of fiscal efficiency on poverty reduction in Indonesia: Institutional factor and geographical differences. Journal of Geographical Systems, 24(1), 67–93.