NAXÇIVAN DÖVLƏT UNİVERSİTETİNİN ELMİ ƏSƏRLƏRİ

DONALD TRAMPIN SİYASİ DİSKURSUNUN LİNQVOSTİLİSTİK XÜSUSİYYƏTLƏRİ: FORDO HÜCUMU (İYUN 2025) VƏ BMT BAŞ ASSEMBLEYASI ÇIXIŞLARININ (SENYTABR 2025) TƏNQİDİ DİSKURS TƏHLİLİ

LINGUOSTYLISTIC FEATURES OF DONALD TRUMP’S POLITICAL DISCOURSE: A CRITICAL DISCOURSE ANALYSIS OF THE FORDOW STRIKE ADDRESS (JUNE 2025) AND THE UNITED NATIONS GENERAL ASSEMBLY SPEECH (SEPTEMBER 2025)

Hasan ALISOY (ORCID: https://orcid.org/0009-0007-0247-476X)

İl: 2026 Səhifə: 17-23 Cild: 2026-cı il №2 Cild (135)
PDF Yüklə

Xülasə

Bu məqalə Donald Trampın ikinci prezidentlik dövründən iki səciyyəvi mətnin keyfiyyət əsaslı tənqidi diskurs təhlilini təqdim edir: 21 iyun 2025-ci il tarixli, ABŞ-ın İranın Fordo, Natanz və İsfahan nüvə obyektlərinə zərbələrini elan edən Ağ Ev nitqi və 23 sentyabr 2025-ci ildə BMT Baş Assambleyasının 80-ci sessiyasındakı çıxışı. Tədqiqatda klassik stilistik təhlil (metafora, hiperbola, təkrar, paralelizm, antiteza, leksik sadəlik, modallıq və əvəzliklər) dörd Tənqidi Diskurs Təhlili çərçivəsi ilə—Faircloughun üçölçülü modeli, Wodakın diskurs-tarixi yanaşması, van Dijkin sosial-koqnitiv ideoloji kvadratı və Chiltonun strateji funksiyaları ilə—birləşdirilir və eyni stilistik vasitələr toplusunun iki fərqli janrda (526 sözlük fövqəladə nitq və 8317 sözlük çoxtərəfli çıxış) necə işlədiyi araşdırılır. Hər iki mətndə dörd qarşılıqlı bağlı xüsusiyyət təkrarlanır: qiymətləndirici mütləqlərlə birləşən leksik sadəlik; ritmik təkrar və paralelizm; “biz/onlar” ideoloji kvadratı; yüksək modal qətiyyət, hədə-vəd strukturları və dini-mifoloji müraciətlərin birləşməsi. Təhlil göstərir ki, Fordo nitqi hərbi qətilik diskursunu önə çəkir, BMT çıxışı isə eyni qiymətləndirici mütləqliyi suverenist, anti-qlobalist mövqe daxilində yenidən çərçivələndirir. Tədqiqat yalnız iki mətnlə və onların verbal (transkripsiya olunmuş) qatı ilə məhdud olduğundan, nəticələr statistik baxımdan ümumiləşdirilə bilən deyil, interpretativ və illüstrativ xarakter daşıyır; bununla belə, onlar birinci dövr ədəbiyyatında sənədləşdirilmiş sağ-populist diskurs strategiyaları ilə davamlılığı göstərir. Multimodal xüsusiyyətlər (intonasiya, jest və pauzalar) və daha böyük korpus gələcək tədqiqatın prioritetləri kimi müəyyən edilir.

Abstract (EN)

This article presents a qualitative critical discourse analysis of two emblematic texts from Donald Trump’s second presidency: the prime-time White House address of 21 June 2025 announcing US strikes on the Iranian nuclear facilities at Fordow, Natanz and Isfahan, and his address to the 80th session of the United Nations General Assembly on 23 September 2025. Combining classical stylistic analysis (metaphor, hyperbole, repetition, parallelism, antithesis, lexical simplicity, modality, and pronoun choice) with four Critical Discourse Analysis frameworks—Fairclough’s three-dimensional model, Wodak’s discourse-historical approach, van Dijk’s socio-cognitive ideological square, and Chilton’s strategic functions of political discourse—the study examines how a consistent set of stylistic resources operates across two contrasting genres, a 526-word emergency address and an 8,317-word multilateral oration. In both texts, four interlocking features recur: lexical simplicity combined with intensified evaluative absolutes; rhythmic repetition and parallelism; a polarising us/them ideological square; and a combination of high modal certainty, threat–promise structures, and religious-mythological appeals. The analysis suggests that the Fordow address foregrounds a discourse of military finality, while the UN address reframes the same evaluative absolutism within a sovereignist, anti-globalist position. Because the study is limited to two texts and to their verbal (transcribed) layer, its findings are interpretive and illustrative rather than statistically generalisable; they nonetheless indicate continuity with the right-wing populist discursive strategies documented in the first-term literature. Multimodal features (prosody, gesture, and pausing) and a larger corpus are identified as priorities for future research.

Резюме (RU)

В статье представлен качественный критический дискурс-анализ двух показательных текстов второго президентского срока Дональда Трампа: обращения из Белого дома 21 июня 2025 года, объявившего об ударах США по иранским ядерным объектам в Фордо, Натанзе и Исфахане, и выступления на 80-й сессии Генеральной Ассамблеи ООН 23 сентября 2025 года. Классический стилистический анализ (метафора, гипербола, повтор, параллелизм, антитеза, лексическая простота, модальность и местоимения) сочетается с четырьмя рамками Критического дискурс-анализа—трёхмерной моделью Фэркло, дискурсивно-историческим подходом Водак, социокогнитивным идеологическим квадратом ван Дейка и стратегическими функциями Чилтона—для изучения того, как один и тот же набор стилистических средств действует в двух контрастирующих жанрах (обращение в 526 слов и многосторонняя речь в 8317 слов). В обоих текстах повторяются четыре взаимосвязанные черты: лексическая простота в сочетании с оценочными абсолютами; ритмический повтор и параллелизм; поляризующий идеологический квадрат «мы/они»; сочетание высокой модальной определённости, структур угрозы-обещания и религиозно-мифологических обращений. Анализ показывает, что обращение по Фордо выдвигает на первый план дискурс военной окончательности, а речь в ООН переосмысляет ту же оценочную абсолютность в рамках суверенистской, антиглобалистской позиции. Поскольку исследование ограничено двумя текстами и их вербальным (транскрибированным) слоем, его результаты являются интерпретативными и иллюстративными, а не статистически обобщаемыми; тем не менее они указывают на преемственность с правопопулистскими дискурсивными стратегиями, описанными в литературе о первом сроке. Мультимодальные характеристики (просодия, жесты и паузы) и более крупный корпус определены как приоритеты будущих исследований.

Açar sözlər: Donald Tramp, siyasi diskurs, tənqidi diskurs təhlili, stilistika, populizm, metafora, hiperbola, ideoloji kvadrat

İstinadlar

  1. Center for Strategic and International Studies. (2025). What Operation Midnight Hammer means for the future of Iran’s nuclear ambitions.
  2. Charteris-Black, J. (2018). Analysing political speeches: Rhetoric, discourse and metaphor (2nd ed.). Bloomsbury.
  3. Chilton, P. (2004). Analysing political discourse: Theory and practice. Routledge.
  4. Fairclough, N. (1992). Discourse and social change. Polity Press.
  5. Fairclough, N. (1995). Critical discourse analysis: The critical study of language. Longman.
  6. Kreis, R. (2017). The “tweet politics” of President Trump. Journal of Language and Politics, 16(4), 607–618.
  7. Lakoff, G. (1996). Moral politics: How liberals and conservatives think. University of Chicago Press.
  8. Lakoff, G. (2016). Understanding Trump.
  9. Lakoff, G., & Johnson, M. (1980). Metaphors we live by. University of Chicago Press.
  10. Peters, G., & Woolley, J. T. (Eds.). (2025). Donald J. Trump: Remarks to the United Nations General Assembly in New York City, September 23, 2025. The American Presidency Project. University of California, Santa Barbara.
  11. Pilyarchuk, K., & Onysko, A. (2018). Conceptual metaphors in Donald Trump’s political speeches. Colloquium: New Philologies, 3(2), 98–156.
  12. Reisigl, M., & Wodak, R. (2009). The discourse-historical approach (DHA). In R. Wodak & M. Meyer (Eds.), Methods of critical discourse analysis (pp. 87–121). Sage.
  13. Roll Call/Factbase. (2025). Remarks: Donald Trump addresses the nation after Iran air strikes, June 21, 2025.
  14. Schoor, C. (2017). In the theater of political style. Discourse & Society, 28(6), 657–676.
  15. Sclafani, J. (2017). Talking Donald Trump: A sociolinguistic study of style, metadiscourse, and political identity. Routledge.
  16. Van Dijk, T. A. (1998). Ideology: A multidisciplinary approach. Sage.
  17. Van Dijk, T. A. (2006). Discourse and manipulation. Discourse & Society, 17(3), 359–383.
  18. Wodak, R. (2015). The politics of fear: What right-wing populist discourses mean. Sage.
  19. Wodak, R., Culpeper, J., & Semino, E. (2021). Shameless normalisation of impoliteness. Discourse & Society, 32(3), 369–393.