NAXÇIVAN DÖVLƏT UNİVERSİTETİNİN ELMİ ƏSƏRLƏRİ

İNGİLİS VƏ AZƏRBAYCAN DİLLƏRİNDƏ FELİ SİFƏTLƏRİN MÜQAYİSƏLİ TƏHLİLİ

COMPARATIVE ANALYSIS OF PARTICIPLES IN ENGLISH AND AZERBAIJANI

Sarjan SADIGOVA (ORCID: https://orcid.org/0000-0003-4808-5982)

İl: 2026 Səhifə: 11-16 Cild: 2026-cı il №2 Cild (135)
PDF Yüklə

Xülasə

Bu tədqiqat ingilis və Azərbaycan dillərində feli sifətlərin müqayisəli təhlilini təqdim edir və onların morfoloji formalaşması, semantik əhatə dairəsi və sintaktik funksiyalarına diqqət yetirir. Feli sifətlər fel və sifət xüsusiyyətlərini özündə birləşdirən hibrid qrammatik kateqoriya olub, cümlə quruluşunda və mətnin kohezivliyinin təmin olunmasında mühüm rol oynayır. Tədqiqat hər iki dildə feli sifət konstruksiyalarının necə işlədiyini araşdırır və onların tipoloji xüsusiyyətlərindən irəli gələn oxşar və fərqli cəhətləri müəyyənləşdirir. Araşdırmada həmçinin feli sifətlərin növ (voice), zaman münasibəti və sintaktik funksiyaları hər iki dil üzrə təhlil edilir. Tədqiqatın nəticələri göstərir ki, hər iki dildə feli sifətlər fel mənşəli modifikatorlar kimi ümumi funksional məqsəd daşısa da, Azərbaycan dilində feli sifətlər daha zəngin morfoloji müxtəliflik və qrammatik çeviklik nümayiş etdirir. Tədqiqatda tətbiq olunan müqayisəli yanaşma nəzəri dilçilik, kontrastiv qrammatika və Azərbaycanlı öyrənənlər üçün ingilis dilinin xarici dil kimi tədrisi metodikası baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

Abstract (EN)

The article analyzes how the Nakhchivan issue influenced Soviet–Turkish relations during a decisive period in the early 1920s. After the collapse of the Azerbaijan Democratic Republic, both Soviet Russia and the emerging Republic of Turkiye sought to expand their influence in the South Caucasus. Nakhchivan, located at a strategic crossroads, became central to their competing yet overlapping interests. Using a comparative-historical approach and drawing on archival documents, diplomatic correspondence, and Turkish officers’ memoirs, the study investigates how the Nakhchivan question shaped the regional balance of power. It shows that while the Soviet leadership aimed to maintain control over the Caucasus through the sovietization of Armenia and political leverage over Turkiye, Ankara sought cooperation with the Bolsheviks to strengthen its national independence struggle and secure its eastern borders. The article also highlights the decisive role of the Nakhchivan population, whose consistent support for remaining within Azerbaijan influenced international negotiations and outcomes. In this context, Nakhchivan became both a field of rivalry and a platform for temporary cooperation between Moscow and Ankara. The study concludes that the Nakhchivan issue was not only a territorial or diplomatic dispute but also a key factor shaping the early phase of Soviet–Turkish political interaction.

Резюме (RU)

Данное исследование представляет сравнительный анализ причастий в английском и азербайджанском языках с акцентом на их морфологическое образование, семантический диапазон и синтаксические функции. Причастия представляют собой гибридную грамматическую категорию, сочетающую признаки глагола и прилагательного и играющую важную роль в структуре предложения и обеспечении текстовой связности. В исследовании рассматривается функционирование причастных конструкций в обоих языках, а также выявляются сходства и различия, обусловленные их типологическими особенностями. Кроме того, анализируются такие категории, как залог, временная соотнесённость и синтаксические функции причастий в английском и азербайджанском языках. Результаты исследования показывают, что, несмотря на общую функциональную роль причастий в обоих языках как модификаторов, происходящих от глагольных действий, причастия в азербайджанском языке характеризуются большей морфологической вариативностью и грамматической гибкостью. Применённый в работе сравнительный подход вносит вклад в развитие теоретической лингвистики, контрастивной грамматики, а также методики преподавания английского языка как иностранного для азербайджанских обучающихся.

Açar sözlər: feli sifət, qeyri‑şəxsi fel formaları, ingilis dili qrammatikası, Azərbaycan dili, müqayisəli dilçilik, morfologiya

İstinadlar

  1. Abdullayeva G. Müasir Azərbaycan dili. Morfologiya. II hissə. Bakı: Elm və təhsil,2013,308 s.
  2. Jesperson O., “The Philosophy of Grammar”. University of Chicago Press; New edition, 1992. 378 p.
  3. Kaushanskaya V.L., Kovner, R.L., Kozhevnikova O.N. A grammar of the English language. 1967, 324 p.
  4. Kazımov Q.Ş. Müasir Azərbaycan dili, Morfologiya, [Modern Azerbaijan language, Morphology. Bakı, 2010. 339 s.
  5. Kobrinа, N. A., Korneeva, E. A., Ossovskaya, M. I., & Guzeeva, K. A. (1999). Грамматика английского языка: Морфология. Синтаксис. Санкт-Петербург: СОЮЗ.
  6. Musayev Oruc “İngilis dilinin qrammatikası” Maarif nəşr. Bakı 1986. 368 s.
  7. Блох М. Я. “Theoretical grammar of the English language”. М.: Высшая школа, 1983. 383 с.