AZƏRBAYCAN VƏ TÜRK DİLLƏRİNƏ AİD PAREMİOLOJİ VAHİDLƏRDƏ OXŞAR FONETİK TƏRKİBLİ SÖZLƏR

Fonetik səsləşmələr də bədiiliyin ifadəsinə xidmət edən mühüm detallardandır. Oxşar fonetik tərkibli sözlər adətən bir sait, yaxud samitə görə bir-birindən fərqlənir. Fonetik səsləşmələr hər hansı leksik vahidi xüsusi olaraq nəzərə çarpdırmaq məqsədini izləyir. Belə oxşarlıqlar atalar sözlərində obrazlı-emosional məqamlar yaradır. Fonetik səsləşmə yaradan sözlər hər iki dilin paremiyalarında ahəng, ritm əmələ gətirir. Azərbaycan dilinin atalar sözlərində mürəkkəb quruluşlu sözlərin tərkib hissələrindən fonetik səsləşmə yaratmaq üçün istifadə olunur. Oxşar fonetik səsləşmələr eyni köklü sözlərin iştirakı etdiyi paremiyalarda bədii-üslubi məqam kimi də xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Fonetik səsləşmə yaradan sözlərin cümlədəki mövqeyi, təkrar elementli sözlərin yaxınlıq dərəcəsi də paremioloji vahidlərin üslubi keyfiyyət göstəricilərindəndir. Tədqiqatın əsas məqsədi Azərbaycan və türk dillərinə aid paremioloji vahidlərdə oxşar fonetik tərkibli sözlərin fonetik-üslubi xüsusiyyətlərinin araşdırılmasıdır. Məqalədə əsasən təsviri metoddan istifadə edilmiş, müqayisəli, struktur təhlil metodlarına da yeri gəldikcə müraciət olunmuşdur. Hər iki dilin paremiyalarında fonetik vahidlər bəzi üslubi keyfiyyətləri ilə fərqlənir. Azərbaycan və türk dillərinə məxsus paremioloji vahidlərdə oxşar fonetik tərkibli sözlər bəzi ortaq dil-üslub xüsusiyyətləri nümayiş etdirir.

Phonetic consonances are also important details that serve to express artistic expression. Words with similar phonetic composition usually differ from each other by one vowel or consonant. Phonetic consonances serve the purpose of highlighting any lexical unit in particular. Such similarities create figurative-emotional moments in proverbs. Words that create phonetic consonances create harmony and rhythm in the paremias of both languages. In proverbs of the Azerbaijani language, the components of complex words are used to create phonetic harmony. Similar phonetic harmony is also of particular importance as an artistic-stylistic point in paremials involving words with the same root. The position of the words in the sentence that create phonetic harmony and the degree of proximity of words with repeated elements are also stylistic quality indicators of paremiological units. The main purpose of the study is to investigate the phonetic-stylistic features of words with similar phonetic composition in paremiological units belonging to the Azerbaijani and Turkish languages. The article mainly uses the descriptive method, and comparative and structural analysis methods are also used where appropriate. Phonetic units in the paremiological units of both languages differ in some stylistic qualities. Words with similar phonetic composition in paremiological units belonging to the Azerbaijani and Turkish languages demonstrate some common language-stylistic features.