MÜLKİ PROSESDƏ NÜMAYƏNDƏLİK İNSTİTUTUNUN NƏZƏRİ-HÜQUQİ PROBLEMLƏRİ

Mülki prosesdə nümayəndəlik geniş anlayışdır və hüquqi və fiziki şəxslərin mülki hüquq və azadlıqlarının müdafiəsi və yaxud da pozulduğu halda bərpası məqsədilə fəaliyyət qabiliyyətli şəxslər tərəfindən göstərilən yardım və ya sadəcə təmsilçilikdir. Hazırkı məqalədə Azərbaycan Respublikasının hüquq sistemində nümayəndəlik institutuna, xüsusilə də mülki prosesdə nümayəndəlik məsələlərinə xüsusi diqqət ayrılmışdır. Məqalədə mülki prosesdə nümayəndəlik institutunun anlayışı, mülki prosesdə nümayəndələrin fəaliyyəti zamanı meydana çıxan konseptual-hüquqi problemlər və onların həlli yolları ilə bağlı nəzəri məsələlər təhlil edilmişdir. Bu istiqamətdə elmi ədəbiyyatlardakı fikir müxtəlifliyi müqayisəli şəkildə tədqiq edilmiş, bəzi təkliflər də irəli sürülmüşdür. Mülki prosesdə nümayəndəlik institutu öz tarixi inkişaf tendensiyasına malik olan və özündə maddi və prosessual hüquq normalarını təcəssüm etdirən kompleks hüquq institutudur. Bu hüquq institutu subyektin obyektiv səbəblərdən müstəqil şəkildə məhkəmədə çıxış edə bilməməsi səbəblərindən meydana çıxmışdır. Nümayəndəlik institutu hüquqların real və tam həyata keçməsinin və hüququn subyektləri tərəfindən vəzifələrin icra edilməsinin əhəmiyyətli zəmanətlərindən biri kimi çıxış edir. Nümayəndəlik subyektiv hüquqların və vəzifələrin əldə edilməsi və realizəsi imkanlarını genişləndirir və yüngülləşdirir, fəaliyyət qabiliyyəti olmayan və ya məhdud fəaliyyət qabiliyyətli vətəndaşlar üçün isə müvafiq hüquq münasibətlərində iştirakın bəzən yeganə əsası qismində çıxış edir. Prosessual nümayəndəliyin inkişaf tendensiyaları o haqda nəticə çıxarmağa imkan verir ki, nümayəndəlik institutu ona olan tələbatın artması səbəbindən daim yüksələn xətlə inkişaf etmişdir.

Representation in civil process is a broad concept and is assistance or simply representation provided by capable persons in order to protect the civil rights and freedoms of legal entities and individuals or restore them in case of violation. The article pays special attention to the institution of representation in the legal system of the Republic of Azerbaijan, in particular, to issues of representation in civil proceedings. The article analyzes the concept of the institution of representation in civil proceedings, conceptual and legal problems arising in the course of the activities of representatives in civil proceedings, as well as theoretical issues related to their solution. A comparative study of the diversity of opinions in the scientific literature on this topic is made and some proposals are put forward/
The institution of representation in civil proceedings is a complex legal institution with its own historical development trend and embodying substantive and procedural legal norms. This legal institution arose due to the fact that the subject cannot appear in court independently for objective reasons. The institution of representation is one of the important guarantees of the real and full implementation of rights and performance of duties by legal entities. Representation expands and facilitates the acquisition and implementation of subjective rights and duties, and sometimes acts as the only basis for participation in the relevant legal relations for incapacitated or partially incapacitated citizens.
The development trends of procedural representation allow us to conclude that the institution of representation is constantly developing in an increasing direction due to the growing need for it.

Представительство в гражданском процессе широкое понятие и представляет собой содействие или просто представительство, оказываемое дееспособными лицами в целях защиты гражданских прав и свобод юридических и физических лиц или восстановления их в случае нарушения. В статье особое внимание уделяется институту представительства в правовой системе Азербайджанской Республики, в частности вопросам представительства в гражданском процессе. В статье анализируются понятие института представительства в гражданском процессе, концептуальные и правовые проблемы, возникающие в ходе деятельности представителей в гражданском судопроизводстве, а также теоретические вопросы, связанные с их решением. Сравнительно изучено многообразие мнений в научной литературе по этому направлению и выдвинуты некоторые предложения.
Институт представительства в гражданском процессе представляет собой сложный правовой институт, имеющий свою историческую тенденцию развития и воплощающий в себе материальные и процессуальные правовые нормы. Данный правовой институт возник в связи с тем, что субъект не может самостоятельно явиться в суд по объективным причинам. Институт представительства выступает одной из важных гарантий реальной и полной реализации прав и исполнения обязанностей субъектами права. Представительство расширяет и облегчает приобретение и реализацию субъективных прав и обязанностей, а порой выступает единственным основанием участия в соответствующих правоотношениях для недееспособных или ограниченно дееспособных граждан.
Тенденции развития процессуального представительства позволяют сделать вывод о том, что институт представительства постоянно развивается в нарастающем направлении в связи с возрастающей потребностью в нем.