FEİL ZAMAN FORMALARI İNGİLİS MƏTNLƏRİNDƏ KOHEZİYA VASİTƏSİ KİMİ

Mətn koheziyası yazının müxtəlif hissələri arasında məna və struktur əlaqəsini yaradan açar elementlərdən biridir. Məlumdur ki, feil zaman formaları hadisələr arasında ardıcıllığı təmin etməklə məna bütövlüyünü qoruyur və oxucu üçün anlaşıqlığı artırır. Bu məqalə ingilis dilində mətn koheziyasının təmin olunmasında feil zaman formalarının rolunu araşdırır. Araşdırma deskriptiv və analitik metodlarla aparılmış, material olaraq akademik esselər, bədii mətnlər və tələbə yazıları seçilmişdir. Təhlil nəticəsində müəyyən edilmişdir ki, keçmiş sadə zaman (past simple) forması mətnin ardıcıllığını qorumaqda mühim rol oynayır. Digər tərəfdən, indiki bitmiş zaman (present perfect) forması isə keçmişdə baş vermiş hadisələri indiki vəziyyətlə əlaqələndirərək semantik əlaqəni daha da gücləndirir. Azərbaycan, rus və ingilis müəlliflərinin nəzəri yanaşmalarının müqayisəli təhlili bir daha sübut edir ki, feil zamanlarının məqsədyönlü və kontekstə uyğun istifadəsi mətnin qrammatik və semantik bütövlüyünü təmin edir. Ümumilikdə, feil zamanlarının düzgün istifadəsinin mətnin əlaqəliliyi, ardıcıllığını və oxunaqlılığını artıran əsas qrammatik amillərdən biridir.

Text cohesion is one of the key elements that creates semantic and structural connections between different parts of a text. It is well known that verb tense forms maintain the logical sequence of events, preserve semantic integrity, and enhance comprehensibility for the reader. This article examines the role of verb tense forms in ensuring text cohesion in English. The study used descriptive and analytical methods, with academic essays, literary texts, and student writings selected as the material. The analysis revealed that the past simple tense plays a crucial role in maintaining the sequence of a text. The present perfect tense strengthens semantic connections by linking past events to the present situation. A comparative analysis of the theoretical approaches of Azerbaijani, Russian, and English scholars further confirms that the purposeful and contextually appropriate use of verb tenses ensures the grammatical and semantic integrity of a text. Overall, the correct use of verb tenses is one of the main grammatical factors that enhance text cohesion, sequence, and readability.

Связность текста – один из ключевых элементов, обеспечивающих семантические и структурные связи между различными частями текста. Хорошо известно, что формы глагольных времён поддерживают логическую последовательность событий, сохраняют семантическую целостность и повышают понятность текста для читателя. В данной статье рассматривается роль форм глагольных времён в обеспечении связности текста на английском языке. В исследовании использовались описательные и аналитические методы, а в качестве материала были выбраны научные эссе, художественные тексты и студенческие работы. Анализ показал, что прошедшее простое время играет решающую роль в поддержании последовательности текста. С другой стороны, настоящее совершенное время укрепляет семантические связи, связывая прошедшие события с настоящей ситуацией. Сравнительный анализ теоретических подходов азербайджанских, русских и английских учёных дополнительно подтверждает, что целенаправленное и контекстно-адекватное использование глагольных времён обеспечивает грамматическую и семантическую целостность текста. В целом, правильное использование глагольных времён является одним из основных грамматических факторов, способствующих связности, последовательности и читабельности текста. Ключевые слова: времена глаголов, текстовая связность, грамматическая связь, последовательность, семантическое единство