TƏRBİYƏNİN NİKBİNLİK PRİNSİPİNİN BULLİNQİN QARŞISININ ALINMASINDAKI PEDAQOJİ İMKANLARI

Məqalədə müasir dövrdə məktəblərdə ciddi problemə çevrilmiş bullinq hallarından danışılır. Burada müxtəlif alim və tədqiqatçıların bullinq haqqındakı fikirlərinə əsaslanaraq bildirilir ki, bullinq bir və ya bir neçə şəxs tərəfindən özünümüdafiə qabiliyyəti az olan şagirdə dəfələrlə edilən şifahi, fiziki, psixoloji zorakılıq faktıdır. Bullinq qurbanın şəxsi inkişafına və akademik uğurlarına mane olduğu kimi, bullerin də mənfi obraz kimi böyüməsinə və gələcəkdə həm özünə həm də cəmiyyətə zərərli şəxs kimi formalaşmasına səbəb olur. Bullinq hallarına pedaqoji aspektdən yanaşılaraq bildirilir ki, bu tərbiyə prosesinin düzgün aparılmamasından qaynaqlanan bir hal olub elə həll yolu da tərbiyənin prinsiplərindən düzgün istifadə ilə mükündür. Bu xüsusda tərbiyənin nikbinlik prinsipinin imkanları xüsusilə genişdir. Nikbinlik prinsipi sinifdə müsbət mühitin yaradılması, şagirdlər arasında empatiya hissinin inkişaf etdirilməsi, motivasiya və özünəinamın yaradılması, münaqişələrin idarəolunması imkanlarına malikdir.
Nikbinlik prinsipinin ən üstün xüsusiyyətlərindən biri olan istənilən mənfi obrazdakı kiçik də olsa yaxşı xüsusiyyətin tapılması, gələcəyə doğru müsbət inamın formalaşdırılması halları bullerin yaxşı insan kimi formalaşdırılmasına, qurbanda isə özünəinam və özünəhörmət hallarının inkişaf etdirilməsinə səbəb olacaqdır ki, nəticə olaraq bu da öz növbəsində onları bullinqin iştirakçıları siyahısından çıxaracaqdır.

The article addresses the issue of bullying, which has become a significant problem in modern schools. Based on the opinions of various scholars and researchers, it is stated that bullying refers to repeated verbal, physical, or psychological violence inflicted by one or more individuals on a student with limited self-defense abilities. Bullying not only hinders the victim's personal development and academic success but also causes the bully to grow into a negative character, potentially becoming a harmful individual to both themselves and society in the future.
From a pedagogical perspective, bullying is considered a phenomenon stemming from the improper conduct of the educational process, with its resolution possible through the correct application of educational principles. In this regard, the potential of the optimism principle is particularly noteworthy. The optimism principle encompasses creating a positive environment in the classroom, fostering empathy among students, promoting motivation and self-confidence, and managing conflicts effectively.
One of the most outstanding features of the optimism principle is identifying even the smallest positive trait in a negative character and fostering a positive belief in the future. This approach contributes to shaping the bully into a better person while enhancing self-esteem and self-confidence in the victim. As a result, both individuals are likely to be removed from the list of participants in bullying incidents.

В статье рассматривается проблема буллинга, которая в современный период стала серьезной проблемой в школах. Основываясь на мнениях различных ученых и исследователей, указывается, что буллинг представляет собой повторяющееся словесное, физическое или психологическое насилие, совершаемое одним или несколькими лицами в отношении ученика, обладающего ограниченной способностью к самозащите. Буллинг не только препятствует личностному развитию и академическим успехам жертвы, но и способствует формированию булли как негативного образа, который в будущем может стать вредным для самого себя и общества.
С педагогической точки зрения буллинг рассматривается как явление, возникающее в результате неправильного ведения воспитательного процесса, решение которого возможно благодаря правильному применению принципов воспитания. В этом контексте особенно выделяются возможности принципа оптимизма. Принцип оптимизма включает создание положительной атмосферы в классе, развитие чувства эмпатии среди учеников, формирование мотивации и уверенности в себе, а также управление конфликтами.
Одной из самых выдающихся характеристик принципа оптимизма является выявление даже самых незначительных положительных качеств в негативном образе и формирование позитивной веры в будущее. Это способствует превращению булли в лучшего человека, а также развитию уверенности в себе и самоуважения у жертвы, что в свою очередь позволяет исключить их из списка участников буллинга.